СҮМ

1. наречи дууһан, бүримүһэн, бүрин, булта, хүсэд, хүсэдөөр, гүйсэдѳѳр (полностью, всё целиком): – Дүрбэн тэмээнэймнай ашаа сүм үгы! – гэжэ нэгэ ород Степановта хэлэнэ (Д. Батожабай); сүм гүйсэдөөр бүримүһэн, хүсэд, хүсэдөөр (полностью, всецело): Хэлэһэн үгэһөө заахашье сухарихагүй, хэлэһэн үгэеэ сүм гүйсэдөөр баталһан шулуун зориг басаганайнь шарайда үзэгдэбэ (Ч. Цыдендамбаев); бүхы хүсөө сүм гаргаха бии үгы хүсөө дууһан гаргаха (прилагать все свои силы); даабари сүм дүүргэхэ үгтэһэн хэрэг бүримүһэн бэелүүлхэ (полностью выполнять задание): Бидэнэй үгэhэн даабари сүм дүүргээд, бидэнэй хойноhоо ошонгүй, энэ ой руу ороорой (Г.-Д. Дамбаев); сүм ойлгохо бүхы юумэ ойлгохо, хуу ойлгохо (всё понимать): Ухаагүй хүн лэ ехэ юумые мэдэхэб, юушьеб, ямаршьеб юумэ сүм ойлгооб, мэдээб гэжэ үнэнхэ зүрхэнһөө ойлгожо, бусад зондо дээрэлхүүшэгээр хандадаг юм гэжэ нагаса эжымни баһа хэлээ һэн ха (Ц. Цырендоржиев); сүм мартаха бүхы юумэеэ таһа мартаха, орогүй мартаха (полностью забывать): Үгэ хэлэхэ гэхэдэнь, хоолойнь шэшэргэнээд, хормойнь һалганаад, һанажа һууһан юумэнь сүм мартагдаад, удаан дуугаржа ядаба (Ц. Дон); сүм эзэлхэ бүрин, дууһан, нэгэшье газар үлөөнгүйгөөр эзэлхэ (полностью занимать, захватывать): Огторгойн баруун, баруун хойто захые сүм эзэлһэн барагар хара үүлэнүүдэй саагуур наран хоргодожо, Юрөөгэй дуулим талада боро хараан шэнги бүүдэгэр бүрэнхы болошобо (Б. Мунгонов); сүм таараха яг таараха, бүхы шанараараа зохид байха, бүрин таараха (полностью подходить): Мүнөө дээрээ һанаандамни, зүрхэ сэдьхэлдэмни сүм таараһан басагантай үшөө уулзаагүй байнаб (Ц. Цырендоржиев); сүм ондоо болгохо шал ондоо болгохо (кардинально менять): – Би үглөөдэр гэр доторхёо сүм ондоо болгохом (Ц. Дон); сүм тодорхо бүхы юумэнэй эли болохо, хүсэд тодорхо (полностью выясняться): Хүн түрэлтэнэй эгээл орёошье, мүн эгээл ойлгосотойшье хэлэниинь болохо хүгжэмэй хэлэн дээрэ Таниин юун тухай хэлэжэ эхилһэниинь Доржодо сүм тодорбо (Ч. Цыдендамбаев).