ДАБХАР

1.юум. н. үндэр байшангуудай үе хуби, дээрэ дээрээ табигдаһан юумэн (этаж, слой, ряд): Юрэ энэ гэрэй урданайнь дабхарые, тиигээд яаралаар шада яда баригдаһан дээдэ дабхарые харахада, энеэдэһэ хүрэмѳѳр (Ч. Цыдендамбаев); Энэ үедэ Гавриил бэшэг бэшэжэ, хэдэн дабхар саарһаар орёогоод үгэнэ (Х. Намсараев); 2. тэмд. н. 1) дээрэ дээрэһээн табигдаһан, үетэһэн, хоёр гү, али хэдэн үе хубиһаа бүридэһэн (двойной, сложенный в несколько рядов, многорядный): «Давай!» гээд лэ, дахин татахатайнь адли дабхар аргамжань таһаржа, һаалишад хэдэн тээшээ сасаран, оро бодогүй унашабад (Ц.-Ж. Жимбиев); ганса дабхар гэр нэгэ дабхартай гэр (одноэтажный дом, одноэтажка): Харгын захаар һубарилдашаһан ганса дабхар гэрнүүд, тэрэнэй үүдээр хасараа будаһан басагадай бултагашалдахань харагдана (Д. Батожабай); дабхар үргэн хэмгүй маряажаһан хүнэй үргэн доро ургажа эбхэлеэтэһэн ѳѳхэн (двойной подбородок); дабхар хүсэтэйгѳѳр бүри шангаар, хүсэеэ хоёр дахин нэмэн (с удвоенной силой): Гал түймэр дабхар хүсэтэйгѳѳр хүүежэ, энэ харатай хүндэ ажалаа түргэн түгэсхэхэ гэһэндэл, гэрэй үлэгдэлнүүдтэ улам хомхойгоор добтолбо (Б. Мунгонов); дабхар амата дээрэ дээрээ табигдаһан хоёр сэмгэтэй агнууриин буу (двуствольное ружье с вертикальным расположением стволов): Алексей хоёр һүрэдэг дабхар аматаа баруун һугадаа хабшууланхай… (С. Доржиев); дабхар түрэсэтэй зээлеэр абаһанаа хоёр нугалаад бусаахаар эрилтэтэй (с двойным процентом): – Таанадта үрэхэ талхан бии. Зүгѳѳр хоёр дабхар түрэсэтэй (Ч. Цыдендамбаев); гурбан дабхар аша гурба нугалһан нэмэри олзо, хонжообори (тройная выгода): Охин тайшаа энэ хэрэгһээ гурбан дабхар аша туһа абаха гэһэн байгаа (Б. Санжин, Б. Дандарон); ◊ дабхар дархи обоо хүбѳѳ сомогдоһон, дээрэ дээрээ табигдаһан, ашагдаһан (наложенный друг на друга, наваленный, нагруженный): Дабхар дархи ашаагаа / Даажа ядан бүншэнэгүй. / Һүмбэр Хангайн дабаан дээр / Һүүлшынхиеэ амилба (Д. Улзытуев); ◊ далан дабхар олон үе хубитай (многослойный): Тэрэнэй газаахинь хара үнгэтэй, далан дабхар халааһатай болоһон гэхээр (Ц.-Ж. Жимбиев); Далан дабхар хашаагынь / Дабан гараһан хүн байхагүйл (Г. Цыдынжапов); дабхар болохо далд. хээлитэй, хүл хүндэ, жэрмэһэн болохо (забеременеть); 3. наречи хоёр дахин, дахижа (дважды, вдвойне): Тэрэнииень мүнѳѳдэрэйнь жаргалтай тэниглэн байдал дабхар гэршэлнэ (Б. Мунгонов); дабхар дабхар дээрэ дээрэһэнь дабтан (снова и снова, один за другим): Гонгор тамхияа дабхар дабхар һороод, үнэһыень унагаагаад, гэдэргээ хэсылдэн, нюдѳѳ ялалзуулан углуутуулжа, намай эльбэн дайраад, тэрэ харасаяа басаганай дүрэ дээрэ тогтообо (З. Гомбожабай).