АЯГА

юум. н. эдеэ унда хэжэ эди х э уухада зорюулагдаһан зүйл, амһарта : Аягань айхабтар ехэдэл һанагдаад, тэрэ сайгаа арайхан гэжэ бараба ; аяга табаг сай, шүлэ аягалжа уудаг бага хэмжүүрэй амһартанууд : Бардамаар, шангаар хоолойгоо заһасагаагаад, аяга табагаа хангирган, пеэшэнэйнгээ зүүгээр һүндэлжэ эхилбэ ; аяга шанага бага хэмжүүрэй амһарта болон эдеэ шанахада хэрэглэгдэдэг худхуур : Үдэшэлэн унталгандаа ороод, Намсалай аяга шанагаяа угаахыень дуулажал хэбтэһэн хүм ; аяга амһарта һаба һуулга : Баярмаа аяга амһартыень, тогоо торхыень угаажа арилгажа туһална ; бур аяга шабар амһарта : Балжад бур аяга соо айлшандаа гашуун айраг аягалба ; шаазан аяга шаазангаар хэһэн шэнгэн бодос уудаг амһарта : Гэрэй эзэн хүгшэн юрын хабтагайнуудаар хадагдажа хэһэн бишыхан таг дээрэһээ хүхэ угалзатай шаажан аяга абажа, Доржын эжыдэ үгэбэ ; шэл аяга шэлээр бүтээһэн амһарта : Шэл аяга хэбэрэг, аянда абажа ябахаар бэшэ ; шэгнүүрэй аяга шэгнүүрэй табаг ; аягын туулмаг зосо о нь аяга хээд, үбэртэл ѳѳ д ябадаг туулмаг ; аягын шэрээ айлшаниие сайлуулхадаа, дээрэнь хүндын табаг табихын тула хэрэглэгдэдэг набтархан гонзогор шэрээ : Гулваа ноён галзуурһандал адли дүрбэн шэгээ алдажа, урдаа байһан аягын шэрээ лас гэтэр, аяга табагайнь һүрэшэтэр ёборжо… ; аяга бариха аягатай сай болон хүндын архи айлшадта барюулха : Баһа малгайгаа хойноо һуйбадаһан хэдэн хүбүүд аяга барижа, хүл дээрээ гүйлдэнэ ; аяга тодохо аягануудта эдихэ юумэ хубаарилжа байһан хүнэй урда амһартаяа баряад байха : Ханда абгай үндэгэд гэжэ, архиин дээжые модон аяга соо тодожо, гэрэй үүдэ халта онгойлгоод, сэржэм үрг ѳѳ болобо ; аяга тодохо ажалтай а) эдеэлхэл гэжэ ябаха ; б) гуйраншалха ; бадар аяга будд. шабараар хэгдэһэн, хара шэрээр шэрдэгдэһэн буд д ын шажантанай бадар суглуулдаг байһан амһарта ; аяга сай дээрээ арба хубилха олон зантай, ая таань олдохогүй ; ◊ аягын амһар зуулгаха сай уулгаха, хүндэлхэ : Харин айлшадтаа аягын амһар зуулгангүй ябуулхамни хүхэл байна даа… Эдэ нүхэдшни юун гэжэ һанахань гээшэб? ; аягын амһар зуунгүй гараха нэгэ аяга сайшье уунгүй гараха, хүндэлүүлэнгүй гараха .