АМИ(Н)
юум. н. 1) амисхаал, амилалга : Сээжэ соонь б ѳѳ гнэр ѳѳ д байһан утаариин шара утаан амииень хаахаа болино ; амяа абаха амарад гэхэ, амияа дараха, доошонь оруулха : Амяа абажа ядашаһан Аламжа хуурай хэлэеэ аман соогоо хүдэлг ѳѳ дшье туршана ; амяа абангүй амилангүй, нэгэ амяар, тогтонгүй : Доржо ѳѳ р ѳѳ бодожо һуугаад, амяа абангүй аягыень хооһолжорхибо ; амяа дараха аниргүй болохо : Тиин гэрэй баруун хойтохи сонхо доро зогсожо, амяа даран шагнаална ; амяа саглаха амяа абажа ядаха, амидаха : Теэд саашаа аминиинь саглаад, хэлэжэ шадабагүй ; Гэбэшье хорото могойдо хүзүүгээрээ орёолгоод, амияа бүтэжэ байһандал, сээжэнь уйтаржа, голхорол гомдол түрэнэ ; амин голоо саглаха амин дээрэ байха, үхэлэй үүдэндэ хүрэхэ : Эсэгэнь иигэжэ хэлэхыень ойлгоо юм гү, али үгы гү – нюдэеэ дахин аняад, амин голоо саглажа, ядан тулингүй, хэтэ мүнхэд ѳѳ нойрсожо, амаршахадал гээ һэн ; ами табиха үхэхэ, нүгшэхэ : Сошордон зээрэгшэһэн азарга һүүлһээнь зуушаһан, ами табишаһан гарюуһаяа шэрээд, Шаазгайта тээшээ шадалаараа гүйшэбэ ; хара амяа хараха гансал ѳѳ р тухайгаа бодохо, бэеэ амяарлаха : Хэрбээ баабгайн намайе даража унаа һаань, ши хара амяа хараад, зугадаха байбаш ; амяа хаагдалга амяа хаагададаг үбшэн : Энэ хүниие амяа хаагдалга үнинһ ѳѳ хойшо зобоодог һэн ; ◊ ами бүтэдэһэ хүрэхэ барг . ехээр сухалдаха, дураа гутаха : Тиижэ хэлэхэдэнь, ехээр ами бүтэдэһэм хүрэһэн гээшэнь ; 2) амидарал, амидаралга : Тиихэдэнь бидэнэр нэгэхэн генералайнь ами сахижа шадаха гүйбди ; ами наһан амидарал : Хүгш ѳѳ дэй хуушанай ёһоор дүрсэ юумэеэ буулгуулхадаа, хүнэй ами наһан хородог гэжэ ойлгодог ; Иимэ ехэ аюулһаа ой тайгын ан гүр ѳѳ һэн, али бүхы амитад ямар газарта, яажа ами бэеэ аршалдаг байгаа юм? ; ами бэеэ хайрлангүй ѳѳ рынг ѳѳ тала харангүйг ѳѳ р, бэеэ үгэнгеэр : Дайнай гал hомон соо ами бэеэ хайрлангүй тэмсэжэ ябаhан хайрата эсэгэеэ баясуулха гэжэ оролдоноб ; амин гол амидарал ; зосоо сэдьхэл, эльгэн : Ѳѳ һэдыньшье амин гол хилгааһанай эрмэг дээрэ байна ха юм ; Тэдээндэ Эхэ орон бэшэ, ѳѳ рын амин гол хайратай ; ами амяараа хэнһээшье дулдыдангүй : – Зай, нүхэд, иитэрээ хүшэ шадалаа гаргалсаха гээ хадаа ами амяараа сабшая ; ами орохо а) амидырха : Мэнтэгэр улаан нюуртай болошоһон юумэ нюд ѳѳ эригэнүүлэн шуу хираад, архи балгажа, ами ороно ; б) шэлж. һэргэхэ, согтой болохо : Ямар нэгэ эхэнэрэй богоһыень алхажа ороо һаань, эдэ бүтээлнүүд ами орон, ажабайдалай охёор бурьялха һэн ; ами оруулха амидыруулха, амиды болгохо : Тэрэ хү нэйнг ѳѳ баһа шохогод гэхэдэнь, саб шүүрэжэ, уһанһаа шэрэжэ гаргаад, угсаржа ами оруулаад, эрье дээрэнь орхижорхибо ; ами табиха нүгшэхэ, наһа бараха, үхэхэ, тагаалал болохо : Хэршье оролдоо хадамни мэдээ оронгүй, минии хараһаар байтар ами табяа бэлэй ; амин дээрээ үхэхэ саг дээрээ, ами табихын наан а : Амин дэрээ байһан эхэһээ таһарһан, уһа нарайдаа Варварада тэжээлгэһэн … Дулма… ; амин дээрээ байлгаха наһа барахын үедэ хажуудаа байлгаха, харуулха ; амин золиг будд. дасанда уншагдадаг тусхай уншалга : Амин золиг гэдэг гүрэм уншуулха гүүлээ һаа, һүзэгтэй хүн тэрээниие заатагүй бүтээлгэдэг байгаа ; ами таһалха алаха хороохо, үгы хэхэ, хюдаха : Ху бисхалай болохо жэлэй урда хабар Агада айхабтар ехэ шуурган боложо, нилээд олон хони малай, хүн зоной ами хорооһон юм ; амин хайра тулюур , ядуухан, жэжэхэн : Үе мүсэ дутуутай ами тадта адли амин хайра юумэд арбайлдана ; 3) хууш . хүн, ёдоог, дүүшэ : Г эр соогоо табан амин улад байгаа… .