АЛБА(Н) I

Н ) 1. юум. н. 1) уялгата ёһоор дүүргэгдэхэ ажал хүдэлмэри : Энэ албанда байхадаа, яһала оло дахин иимэ яаралтайгаар даабарида тэрэ гарадаг һэн ; алба хэхэ алба дүүргэхэ, албанда ябаха : Эхэ ороноо хамгаалгын дайнай үедэ Буда сэрэгэй албанда абтажа, табан жэл соо алба хэһэн байгаа ; албанда татуулха сэрэгтэ дуудуулха, сэрэгтэ мордохо : Михаил түрэхын улынгаа хабтагай сэхэһээ боложо, сэрэгэй албанда татуулаагүй хүн байгаа ; Тэрэ дороо намар боложо, би сэрэгэй албанда татагдаха болобоб ; албанһаа болихо сэрэгэй албанһаа табигдаха, амаралтада гараха : Тугшанай хилын харуулай дарга боложо ерэһэн Лубсан үбгэ наһан боложо, албанһаа болиходоо, Онон шадар һуудал байдалтай болоһон юм ; алба хааха алба, ямар нэгэн ёһото ажал хүдэлмэри дүүргэхэ : Десантник Баирай алба хааха үе сагай эрхээр сэрэгэй зүрилд ѳѳ н, хёмороонтой газарта тудажа бэлэн бэшээр үнгэр ѳѳ ; алба хаагша ямар нэгэ эмхи зургаанда тушаал эзэлдэг, ажал дүүргэдэг хүн : Тэндэ аймагһаа, сомонһоо ерэһэн алба хаагшад багахан хэмжүүр тэйшье һаа, баян ургасатай полиин таряае боожо дүүргээд байба ; алба ёһон а) уялга : Айлшан хүн һүзэггүй залхуугаар, ямар нэгэ алба ёһо дүүргэһэндэл, бурханда мүргэбэ ; б) ёһо гурим, ёһолол ; 2) ямар нэгэн үйлэдбэриин гү, али эм х иин һалбари : Би хадаа эндэ наадажа һуугаагүй, зүблэлтэ газарай албанда байһан хүнби, бү дайралта хэгты! ; 3) гүрэнэй һанда хуряагдадаг мүнгэнэй гү, али ямар нэгэн эд з ѳѳ реэр оруулагдад а г түлбэри ; алба татаха зонһоо татабари суглуулха : Зонһоо алба татахадаа, ѳѳ рынг ѳѳ гар затуулхаар бэшээр нэмэлтэ оруулна бэзэт! ; алба татари хуулита ёһоор түлэгдэхэ мүнгэн з ѳѳ ри : Хаанай алба татари, элдэб яла түлбэринүүд таниие тамална, толгойетнай үргүүлнэгүй гэнэ ; Алба татабариие гуримтай болгохо, айлнуудай шадал зэргэдэ хараадуулха гэнэ ; … Доржын хүбүүнэй гэр барижа, Бадмын гарта оронгүй, үш ѳѳ алба һангаа түл ѳѳ д, эдихэ уухашье юумэ оложо, гаралсаһан байнаб ; алба түлэгшэ гүрэнэй һанда түлбэри оруулагша ; 4) түүх . амяараа хүнэй гү, али бүлэг зоной, мүн бүхэли арадай засаг баригшадта үгэдэг байһан мүнгэн эд з ѳѳ ри : Мүн ѳѳ хүрэтэр Түш ѳѳ тэ хаанда алба түлэдэг байгаабди ; 2. тэмд. н. 1) ажалай, ажал хүдэмэриин, улас түрын ажал хэрэгтэ хабаатай : Ород-Монголой хилэ харахыень, буряад албан зониие эльгээһэн байгаа ха ; албан ажал хүдэлмэри : Теэд зээ хүбүүн Шодо гэдэгынь нагасынгаа захяа огто мартажархёод, ѳѳ рынг ѳѳ албан ажалаар сүл ѳѳ гүй ябаа һааб даа ; албан тушаал улас түрын гү, али ямар нэгэн эмхи зургаанай харюусалгата тушаал ; Эрхим һайн, сэбэр сэхэ зоноол албан тушаалда һуулгаха ёһотойбди ; албан тушаал дүүргэхэ уяалгата ажалаа хэхэ : Петрүүхэ ветеринар үндэр ута бэетэй аад лэ, тэдэ хорёо хотон, үхэр мал, һаалишан һамгадай дундуур гансааран ёлойжо, албан тушаалаа дүүргэн ябана ; 2) хуулита, хуули засагай, албан ёһоной ; албан газар хуулита газар, засаг зургаанай газар : Нэгэтэ үгл ѳѳ гүүр албан газартаа һаяхан ерээд, ажалаа эхилэн һуутарни, гэнтэ үүдэн нээгдэжэ… ; Үл ѳѳ һаашни, гүрэнэй албан зургаануудта үлэһэн хуушанай холбоонууд үш ѳѳ л бии ; албан ёһоор ёһо дүрим ѳѳ р, хуулита ёһоор : Харихадатнай мүн ѳѳ болохо, – гэжэ албан ёһоор үн ѳѳ хүниинь огсом эгсэ дуугарба ; албан хойрог засаг баригшын гү, али засагай зургаанай ажалтанай талаһаа ёһолон хандаһан, хубхай ёһо баримталһан : Иимэ зон хүдэлмэри дээшэнь болгохо бэшэ, харин улам доройтуулха, бүри албан хойрог шэнжэтэй болгохо байна ; албан хойрог хүн албан хойрог ябадалтай хүн, хубхай ёһо баримталагша ; албан хойрогоор хубхай ёһо баримталан, ёһорхон : Яагаашье һаа, тэрэнэй ашаар хүдэлмэрид ѳѳ албан хойрогоор, юрэнхы ё һоор хандалгамни эрид доошолоо бшуу .