АЙЛ I

юум. н. 1) гэр бүлэ, үрхэ : Эсэгэнь энэ айлые бага сага таниха байба ; айл бүлэ гэр бүлэ , нэгэ гэрэй хүнүүд, гэртэхин : Теэд айл бүлэ гээшэ тэрэл зандаа хаям: үбгэн – һамган – үхибүүд… ; айл болохо һамга абаха, гэрлэхэ : Дүрбэн хүбүүдэй гурбаниинь, зургаан басагадынь айл боложо түбхинэнхэй, газар бүри нютаглаһан байдаг ; айлай эзэн гэр бүлын эзэн : Тэрэ эхэнэрни айлай эзэнтэй х ѳѳ рэлдэжэ, хэрэг бүтээхэ болобо ; 2) гэр, байра : Айл бүхэнэй сонхонуудһаа яларалдан байгаа тоһон дэнгэй галнууд эндэ тэндэ хойноһоо унтаршаба ; айл тииргэн гэр, ажахы, хони хурьган : Айл тииргэнииемнай задалуулжа, колхозой түб з ѳѳ лгэжэ байна ; Хашхараа гүйг ѳѳ шье һаамни, дүтэ шадар айл хотон байхагүй ; 3) баруун бур. бүлэг айл, нэгэ газарта hуурижаhан бүлэнүүд : Айлай гэрнүүдэй хоорондуур гүй гүйһ ѳѳ р ерэжэ, Гэмаа хүгшэнэйдэ ороод, орон дээгүүрнь уруугаа харан шарбажа, забда зайгүй һугшашаба ; айл тосхон багахан hуурин газар, хамта ажаhуудаг олон үрхэ, сэлеэн : Усть-Орда – эхэ эсэгымнай айл тосхон ; айл аймаг бүлэг айл, гэрнүүд : Энээниие айл аймаг һууһан арад зонтнай хэлэжэ үгэхэ байха ; 4) хүршэнэр, нэгэ газарта hуудаг зон : Дүтын айлһаа мори эрижэ унаад, мүн ѳѳ һүнинд ѳѳ Үдын байшан орохо ёһотойб ; айл аймаг түрэлэй hэльбээтэй, мүн хододоо дүтэ байhан бүлэг зон : Айл аймагайнгаа амгалан унтаха гэжэ байхада муу юумэ мэдээсэжэ орохо гээшэ аягүй ; айл зон хүршэнэр : Айл зонһоо тон холо таһархайшье һаа, гоё һайхан газар һэн ; Абга эзынш мэдэбэл, айл зон баран мэдэхэ ; Дүтэ тойрон һууһан айл хунараар гүйлгэлдэжэ ябажа һурагшална, юрэ хараһан үзэһэн хүн нэгэшье байнагүй ; айлда ондоо гэр бүлэдэ, гэртээ бэшэ : Айлда эдиһэн – богоһодоо, гэртээ эдеэлһэн – гэдэһэндээ .