АБАЛГА

юум. н. 1) гартаа барилга, ѳѳ рын болголго, юумэтэй бололго, эзэмдэлгэ : Теэд хүнүүдые наһатайшаг болоһоншье һаань, армида таталга, моридуудые абалга, машинануудые сэрэгэй түл ѳѳ лэгшэдтэ шэлжүүлэлгэ үргэлжэлһ ѳѳ р ; хуряан абалга хуулиин хүс ѳѳ р хуряалга, эзэмшэлгэ ; һү абалга һаали, һаам, һаагдаһан һүн : Мүн ѳѳ үдэшэ Бэлшэрэй гүүртын һаалишадтай х ѳѳ рэлд ѳѳ хэжэ, һү абалгаяа юундэ доошолуулһыень тодор хойлхобди ; түл абалга малай түрэхэдэ түлынь үргэлгэ : Түл абалгын энэ шухала кампаниие барагаар үнгэргэлсэхэ хүн гүш, али иигэжэ колхозой ажал хойшо татажа хэбтэхэ гээ хүн гүш?! ; далга абалга буян хэшэг эрижэ ламаар гү, али б ѳѳ г ѳѳ р хэрэг бүтээлгэ : – Түрэ хурим, далга абалга, тайлга – иимэнүүд юумые зураха ; эдишэ абалга эдилгэ уулга : Теэдшье би эдишэ абалга үгэжэ, юумэ абахагүйб ; һамга абалга һамгатай бололго, гэр лэлгэ : … дүү Шойдогойнгоо һамга абалгые, Майдартаяа хэдэг тэмсэлээ ойлго хонь тэрээндэ хүндэ хэбэртэй ; хүйтэ абалга ханяадан : Спорт, бэеэ һорилго хүйтэ абалгые һэргылхэ тон һайн арганууд болоно ; 2) хуулалга, хайшалалга, хиргалга, тайралга ; үһэ абалга үһэ хайшалалга ; нооһо абалга хамтын ажахыда хонидой нооһо хайшалалга, хайшал ха үе : Таряанай ажал, хонидой нооһо абалга, адуу дэллээн дүүрээд … ; ургаса абалга ургаса хуряалга : Батын үмсын ажахы гектар бүриһ ѳѳ үндэр ургаса абалгаар ехэ дүн туйлаа ; 3) олзоборилго , гарган хэрэглэлгэ , э зэм дэлгэ : Түгнын шулуу нүүрһэ абалга ехэ урагшатай ябана ; хото абалга хотые дайшалан эзэмдэлгэ : Хоёрдохи англо-афганска дайн да сэрэгэй тушаалтай болоһон Робертс Кабул хото абалгада хабаадажа… ; 4 ) бүридхэлдэ, тоосоондо оруулга : хүн зоной тоо абалга ; 5 ) үнэр, амта, абяа най мэдэрэлгэ : Хүгшэн эжынь утаанай үнэр абалга тэдэниие абараа ; 6 ) эдилгэ, хэрэг бүт ээлгэһэн хүндэ хуули бусаар үгтэһэн мүнгэн з ѳѳ ри : …зарим хүнүүд абалга эдилгээр хэрэгээ бүтээдэг гээшэ ааб даа .