ТАБАГ

юум. н. 1) хабтагар гү, али хонхогор түхэлтэй, зосоонь эдеэ хэжэ эдидэг амһарта (тарелка, блюдо, подставка для чего-л.): Эзэн эхэнэрэй мяхаяа тогоонһоо гаргажа, модон тэбшэ, табагууд соо хубаарилһаар байтар, нилээншье саг үнгэрбэ (Б. Санжин, Б. Дандарон); модон табаг модоор хэһэн хабтагар амһарта (деревянное блюдо): Зүүн ханада табяатай эргэнэг доро модон табаг соо шанаһан адуунай мяхан харагдана (Ц. Шагжин); шаажан табаг шаажангаар бүтээһэн хабтагар амһарта (фарфоровая тарелка): Заримад дуунай аялга соо һэрээгээр, халбагаар мүнгэн хундага, шаажан табаг сохилсожо, дуундаа үлүү намшаг аянга оруулнад (Ч. Цыдендамбаев); шэгнүүрэй табаг юумэ шэгнэхэдээ дээрэнь табижа шэгнэдэг гүйхэн хабтагар амһарта; урданай шэгнүүр ехэнхидээ хоёр табагтай байдаг һэн (чаша весов): Тэрэ хүн Доржые мүрэһөөнь үргэжэ шэгнүүрэй түмэр табаг дээрэ табижархиба (Ч. Цыдендамбаев); табагаар ууха халбагагүйгөөр, табагһаа шууд ууха (пить из тарелки): Һэмээхэнээр энэ тэрын нюур гэтэжэ хараад, дахин табагаарнь шүлэеэ ууба (Д. Батожабай); 2) хабтагар амһартаар дүүрэн элдэб эдеэнэй зүйлнүүд, хүндэ (блюдо, кушанье, угощение): Нарилхаш, аха зоной, айлшадай табагай ойро хүрөөгүй һаань, һула һуугаад лэ, нэгэ хабһа зуунгүй бодохош (Д. Эрдынеев); мяхан табаг бүхэли мяхаар дүүргэгдэһэн табаг (мясное блюдо, бухулёр): Сагаан эдеэн табагай һүүлээр мяхан табагууд табигдаба; сагаан эдеэн табаг а) айрһа, ээзгэйгээр дүүргэгдээд, дээрэнь тоһо, үрмэ табиһан табаг (тарелка, заполненная молочными продуктами); б) мүнөөнэйхеэр талханай зүйлээр баригдаһан эдеэгээр болон конфетэ, тоһо хэгдэһэн табаг (тарелка с выпечками и конфетами): Энэ хадаа айлшадай түрүүшынгээ духаряа баряад, сагаан эдеэн табагһаа ама хүрэжэ, ан-бун болоод, энэ тэрэ юумэ хөөрэлдэжэ һууһан үень (Х. Намсараев); табаг мэдүүлхэ табаг табиһан айлшандаа «табаг баригты» гэжэ хэлэхэ (приглашать приступить к трапезе): Сайшье аягалагдаба, айлшадта табаг мэдүүлэгдэбэ (Д. Эрдынеев); табагай оёор ямар нэгэн хүршынгөө эдеэнэй зүйл абажа ерээ һаа, амһартыень бусаахадаа, заалһаа оёор гэжэ нэгэ хэды конфетэшье һаань хэжэ бусааха ёһотой (символический подарок, который кладут на дно посуды. Если кто-либо из соседей принесет, например, банку молока, возвращая посуду нужно на дно положить несколько конфет или другой продукт); табагай оёор үлөөхэ табаг соохи хүндын эдеэень бултыень хооһолонгүй үлөөхэ. Энэ ёһо хадаа хүнэй хэшэгыень хооһолхогүй гэһэн удхатай (говорилось, когда съедалось не всё, а оставлялось немного на дне. Это означало, что гость не должен опустошать щедроты хозяев); ○ аяга гэжэ үгэтэй парн. хэрэгл.