СЭНХИР

тэмд. н. 1) сайбар хүхэ, тэнгэриин үнгэтэй, һулаар хүхэрһэн, сиибэгэр, сиидэгэр, сиидэм (светло-голубой, светло-синий – о море, небе): Тэнгэриин сэнхир торгон дундуур уран эхын зүүн шэнги, хурса хурдан хара юумэд зурагад гэлдэнэ: энэ хадаа хараасгайнууд ниидэн үнгэрнэ гээшэ (Ч. Цыдендамбаев); сэнхир хүхэ тэнгэриин үнгэтэй, сайбар хүхэ, һулаар хүхэрһэн (небесно-голубой, светло-голубой, лазурный): Хойто үдэрынь Балта Дардайнда орожо, нам зохидоор хөөрэлдэһэн, тамхинай сэнхир хүхэ утаа нилээд һайса бадхуулһан байгаа (М. Осодоев); сэнхир сэгээн сиидэм, сиидэгэр, сиибэгэр (голубой): Зунай ган гасуурай наран набтуул модоной нарпагар мүшэрые һэтэ харбан, гэрэл туяагаа багса багсаарнь хаяхадань, тэдэнь сэнхир сэгээн үнгэтэй юумэдтэл үзэгдэнэ (Ц.-Ж. Жимбиев); сэнхир номин сайбар хүхэ, тэнгэриин үнгэтэй (лазурный, лазоревый): Сэнхир номин хабар байгаа, / Сэсэг ногоон дэлгэрэнхэй (Н. Дамдинов); сэнхир сагаан сайбар хүхэ, һулаар хүхэрһэн (светло-голубой): Юуб гэхэдэ, бүхы зүүн ханыень эзэлһэн мантан томо сонхо сэнхир сагаан үнгэтэй болошобо (С. Цырендоржиев); сэнхир (хүхэ) огторгой (гү, али тэнгэри) сайбар хүхэ, сиидэгэр тэнгэри (голубое небо): Нюдэндэнь нютагайнь үргэн тала, ногоон дээгүүр ялаганалдаһан шүүдэр, сэнхир тэнгэридэ ялбагша наран харагдахадал гэбэ (С. Цырендоржиев); Хүбэн сагаан үүлэд бэе бэеэ хүлеэһэн юумэдэл хойно хойноһоо һубарилдан, сэнхир хүхэ огторгойгоор аалихан тамарна (Д. Доржиева); сэнхир халаад сайбар хүхэ үнгэтэй халаад (голубой халат): Тугаархи Максим Петровичой палхагар хара шарай, ууртай галзуу нюдэн, мүнгэн угалзатай сэнхир халаад, улаан шагабшань Доржын нюдэндэ элеэр харагдана (Ч. Цыдендамбаев); сэнхир экран телевизорэй зураг харуулдаг шэл тала, дэлгэсэ (голубой экран – о телевизоре): Ута наhатай, удаан жаргалтай, сэнхир экран хаража, Совет гүрэнэйнгөө үдэр бүриин hонин хаража, энхэ амгалан hуугыт даа, – гэжэ Дэлэг Батоевич үреэгээд, ара гэдэргээ эрьелдэбэ (Г.-Д. Дамбаев); сэнхир хүхэ нюдэн сэл хүхэ нюдэн, сэлмэг хүхэ нюдэн (голубые глаза): Зүгөөр сэнхир хүхэ нюдэниинь лампын гэрэлдэ ошотойхоноор ялалзаадхиба (С. Цырендоржиев); сэнхир сагаан үнэгэн үбэл зунгүй сайбар, бүрүүл зүһэтэй, үнэгэнһөө багашаг бэетэй арьяатан (голубой песец); сэнхир хонхо ург. сэл хүхэ үнгэтэй зосоо тээшээ хомирһон дэльбэтэй сэсэг, хонхо сэсэг, пасхуур (колокольчик); ○ сагаан, хүхэ гэжэ үгэнүүдтэй парн. хэрэгл.