СОРГО

юум. н. ямар нэгэ һабаһаа ехэнхидээ шэнгэн юумэ газаа тээшэнь гаргахада хэрэглэгдэдэг, түмэрөөр гү, али ондоо юумээр хэһэн, досоогоо хүнды, ехэшье, багашье хэмжээтэй, нарин, ута, гонзогор эд, хоолой, хобоо, хобол, һубаг (труба, трубка, трубочка, горлышко, жёлоб): Энэ дууһахагүй нөөсэтэй худагые насосоор бүлэжэ абадаг болоходо, газар доогуур зохёон табиһан томо соргонуудаарнай: нэгэ соргоорнь хүйтэн, нүгөөдөөрнь халуун уһан урдахал (Ц.-Ж. Жимбиев); Монгол ороной дэбисхэр дээгүүр Хитад руу сорго татаха тухай «Газпром» хэлсээ ябуулжа байна (Б. Бадмаев); уһа дамжуулгын сорго хэрэгсээгшэдэ уһа хүргэдэг системын гол хэрэгсэл, хоолой (водо проводная труба); уһанай сорго гэрэй хушалтаһаа бороогой уһа тусхай хобоогоор урадхуулжа суглуулаад доошонь гоожуулдаг хүнды хоолой (водосточная труба); сорго хэдэг шэнгэн юумэ досоогуурнь урадхуулдаг ута, нарин хүнды эд бүтээдэг (трубопрокатный): сорго хэдэг үйлэдбэри; пеэшэнэй сорго эрьюулгэ дээрэнь тодхогдоһон, утаанай гараха хоолой (дымовая труба): Эзэгүй юм гү гэхэдэ, пеэшэнэйнь соргоор утаа гарахань харагдана (Д. Цырендашиев); бүрхээрэй сорго архиин танха руу гоожон орохо хүндытэй годигор модон гү, али түмэр түхеэрэлгэ (перегоночная труба, по которой стекает наку ренная молочная водка): Балайшье удаан болонгүй тэрэ тогоониинь халуу даажа, ондоохон үнэр анхилаад, ута соргоор уурал дурата дурагүйгөөр дуhаалан байтараа, нарииханаар шожогоножо захалба (Ц.-Ж. Жимбиев); ээдмэгэй сорго һүнэй машинын зөөхэйһөө илгагдаһан һүнэй (хүэ һүнэй) урдажа гарадаг хоолой, хобоо (приёмник обезжиренного молока сепаратора); зөөхэйн сорго һүнэй машинын зөөхэйн урдажа гарадаг хоолой, хобоо (приёмник сливок): Шурыгин уташье бэшэ, охоршье бэшэ бүлеэхэн аялгаар һүнэй машинын соргоһоо зөөхэйн урдажа бууһандал хэлэнэ (Ж. Тумунов); шэл сорго шэлээр хэһэн, досоогоо хүнды, ута, нарин эд (стеклянная трубка); нарай үхибүүнэй доро дэбдидэг сорго үхибүүнэй доро дэбдихэ хохир хэдэг үйhөөр бүтээhэн гонзогорхон гүйхэн амhарта, зуйхамаг. Сорго хэхэдээ, үйhэнэй шара талыень зосоошонь харуулаад, хүл доро байха талыень хоёр газар углуутуулан оёод, дээдэ талыень түхэреэлүүлэн хайшалаад, бүдөөр хүбөөлдэг hэн (неглубокая берестяная коробочка для сухого навоза, подкладываемого под ребёнка): Үйһэн сорго бэлээр нэбтэрхэгүй. Тиимэһээ хүүгэнэй арһан мансы бэлээр норохогүй. Хилгааһанда уһан яашье тогтохогүй. Тиихэдээ хүүгэн хуурайхан һуури дээрэ хэбтэхэ, шээһэндээ шатахагүй болоно (Б.-Х. Цырендоржиева).