СОЛБОН

1. тэмд. н. 1) шуран, шуран хурдан, хүнгэн хүлтэй, түргэн, бушуу, габшагай, шуумгай, түргэн хүдэлсэтэй, ульгам (прыткий, ловкий, проворный): Иимэ тарган аад, яаһан солбон хүн гээшэб гэжэ хэнэйшье гайхахаар байгаа һэн (Д. Батожабай); солбон бушуу (гү, али собоо) а) шуран хурдан, габшагай, шуумгай (прыткий, проворный, бойкий, юркий): Харин адуушан гээшэмнай тусгаар үйлэ хубитай, түбһэн юумэһээ тунхарихагүй, дорошог зүрхэтэй, солбон бушуу, шударгы хүнүүд ха юм (Ц.-Ж. Жимбиев); Урдын хүхюун, солбон собоо, гэнэн хонгор басаган бэшэ, харин үгэ хүүр үсөөнтэй, ниилэсэгүй, томоотой эхэнэр (Б. Санжин, Б. Дандарон); б) хүдэлсын шуран байлга, түргэн хүдэлсэ; эдирхэг, эрэлхэг, хүйхэр зан (проворство; удаль); в) шуран хурдаар, габшагайгаар, шуумгайгаар, бушууханаар (проворно, ловко): Тиигээд һая, уржадэр, хото дээрэ ябахыень Должон Базарай ажаглаад, барихаа забдахадань, тэрэниие алаха һаналтай хутагаар хадхаашье һаань, солбон бушуу зайлажа шадаһандань бэедэнь хүрөөгүй, зүбхэн дэгэлыень хаха хадхаад, гээгдэһэн байна (Ц. Дон); гайхамшаг солбон ушаргүй шуран хурдан, айхабтар шуумгай, ульгам (удивительно проворный): Тиигээд Дёминиие арайхан гэжэ эмээлдээ торгон аһалдуулаад, бишыханшье һаа, гайхамшаг солбон монгол мориёо хүтэлһөөр гэр тээшээ шэглээ һэн (А. Ангархаев); 2) согтой, дорюун омог, хүйхэр (бодрый, живой, энергичный): Ерэһэн лэ үдэшэнь Шоён Дэжэд хоёрой таһагта туранхайшаг бэетэй, жараад наһатай солбон үбгэн оробо (А. Ангархаев); ○ габшагай, дорюун, түргэн, шамбай, шуран, хүнгэн гэжэ үгэнүүдтэй парн. хэрэгл.; 2. юум. н. хүдэлсын шураниинь, түргэн хүдэлсэ; хүнгэн хүл, һүбэлгэн ухаан (прыть, бойкость, проворство; живость): Хурдан хүлтэй хүбүүд басагад шуран, солбоноо элирүүлээ (Э. Чимитдоржиев); 3. наречи согтойгоор, дорюун омогоор (живо, бодро): Теэд нүхэдһөө юугээршье илгархагүй, хүхюун энеэдэтэй, шог үгэтэй солбон шэртэһэн хүбүүе хаража гайхаһан байгаа (Ч. Цыдендамбаев).