САХЮУР

1. юум. н. сиилэгэр шара үнгэтэй, хэтээр сохижо ошо гаргадаг хатуу шулуун, шэл, шаажан хэхэ үйлэдбэридэ хэрэглэгдэдэг (кремень для высекания огня): Хэдэргэ мүнгэн хэтэеэ хээрын сагаан сахюурта саб гэтэр сахина (Х. Намсараев); сахюур шулуун бутардаггүй хатуу, сиилэгэр шара шулуун, хэтээр сохижо ошо гаргадаг (сердолик кремень): Тэрэ бодолынь тиихэ үедэ далайн оёорто хэбтэһэн сахюур шулуун мэтэ Санжидмааһаа холо байһан аад, мүнөө хажуудань ерээд бүри гар дээрэнь дүүжэндэн байхадал гэнэ (Ж. Тумунов); ○ хэтэ гэжэ үгэтэй парн. хэрэгл.; 2. тэмд. н. 1) сахюур шулуугаар хэһэн (кремнёвый); сахюур буу (гү, али замагта) сахюур шулуугаар хэһэн замагтай галта буу (кремнёвое ружьё, кремнёвка): Арсахань аягүй, эрэ нэрээ доро унагааһан зэргэтэй болохо һэн хойнонь зүбшөөһэн хэбэр үзүүлжэ, шэнэ замагтай сахюур бууень баряад, хараагаарнь шагаагаад туршабаб (Ц.-Д. Хамаев); Тииһэн бэеэрээ сахюур замагтаяа һайнаар һомолоод, харанхы руу орожо, залуухан шэнэһэ хуһануудай дунда хоргодон һууба (Б. Мунгонов); 2) сайбагар, сахигар (белёсый): Гүнзэгы hаналынь / гүн Байгалтай жэшээлмэ, / Сэлмэг сэдьхэлынь / сахюур Саяантай сасуулма, … / Шэг шарай сарюунхан / шэнэ үеын буряад (В. Намсараев); сахюур (шара) нюдэн сиибэгэр нюдэн (светлые глаза): Үбгэн наһатай болоходоо, / Өөнтэгшэ хобдог болоогүй, / Ута сагаан һахалтай, / Уужам сахюур нюдэтэй (Х. Намсараев); Энэ үедэ сахюур шара нюдэтэй, хүрин шара үhэтэй, жиирэй бэетэй нэгэ лейтенант хэниишьеб бэдэрэн хараашалhаар тэдэ хоёрто дүтэлбэ (Г.-Д. Дамбаев); сахюур сагаан саб сагаан, нюдэ һаргама сагаан (белоснежный): Олон обоонуудай нэгэн болохо Цагаан-Баавай гэжэ ехэ тахиланта уула нютагаймнай эхин газарта бии юм. Юундэ иимэ нэрэтэйб гэхэдэ, урда үбэр талань сахюур сагаан шулуугаар тон элбэг, наранда холоhоо толотожо байдаг (А. Лыгденов).