АРА I
1. юум. н. 1 ) нюрга н, хондолой : Мангарһаа шэшэржэ байһан гарайнь нэгэ хашарһа алдажархихада, тэрэнь мүр дээгүүрнь һолжорһоор, ара уруунь мухаришана ; ара нюрган бэеын хойто тала : Мээл, ара нюрга рууш хутага шаахаяа маряажал байха ; ара нюргаараа хараха хүн руу нюргаараа эрьелдээд байха : Баһа гайхаад, хойноһоонь ошоходом, нам уруу ара нюргаараа харанхай Бальжид байжа байба ; ара нюргаа харуулхагүй шэлж. сухаришагүй байха : Энэ Табитын Павел гэжэ ажал хүдэлмэридэ ара нюргаа харуулаагүй ; ара нюргаараа бургааһа үргэлхэ шэлж. бургааһаар нюргаа сохюулха : …ара нюргаараа дүүрэтэр бургааһа үргэлхэд ѳѳ һанал орохо даа ; ара гэзэгэ толгойн хойто тала : …энээнэй ара гэзэгэдэнь халхагар ехэ нүхэн со о ногтон байгаа һэн ; 2) ямар нэгэ юумэнэй үбэрэй, нюурай нүг ѳѳ талань , хойто тала; хойто зүг : Шамһаа абалияа нэхэнэ бэшэб! – гээд, Шаралдай гэрэй ара худар ябашаба ; гарай ара гарай альганай нүг ѳѳ талань : Хүгшэн уһатаһан нюдэеэ гарайнгаа араар аршана ; хутагын ара хутагын мохоо талань , үнсэг : Хутагынгаа араар үмдэ дэгэлээ нилээн сохижо, мүльһэнһ ѳѳ нь һалгааба ; хадын ара хада уулын хойто зүг руу хараһан, һүүдэр тала : Удангүй зүүн, баруун тээшээ адаряатан гонзойһон мантан ехэ мундаргын шулуулиг нюсэгэн ара мэлиижэ харагдаба ; ара үбэртэ хаа хаанагүй, хаанашье : Би үнэр баян хүнби, ара үбэртэ дуулдаһан алдартай нэрэтэй хүнби ; ара үбэртэнь гараха шэлж. урда хойнонь гараха : …һамганиинь ара үбэртэнь гаража, хубсаһыень тайлана ; ара гэдэргээ һ ѳѳ рг ѳѳ : Тэрэ ябадалаа аалидхаhаар зог татажа, ара гэдэргээ эрьелдэбэ ; арада хойно, саана : Арада һууһан Сагаадайн Х арахан, бага энеэбхилэн, гараа үргэнэ ; Гэнтэ хадын арада шоно досоо хүйтэ даамаар улижархиба ; 3) дайлалдажа байһан газарай хой т о тээхи тала ; 2. тэмд. н. 1) хойто талын, хойгуурхи, нюрганай : Үбһэнэй бригада мантан томо хадын ара бооридо байрлаһан байба ; ара бэе а) нюрган, хондолой : – Ара бэеыншни арһа мяха хуулуулхаб ; б) ямар нэгэ юумэнэй нүг ѳѳ тала : Тиин балгааһанай ара бэедэ үш ѳѳ нёдондо хабар баригдаһан жаахан тээлнигтээ ошобо ; ара хормой хадын хойто хормой : Энэ Даргашын дабаанай ара хормой дээгүүр барсагар олон барилга гэрнүүд жэрылдэнэ ; ара талын дайлалдажа байһан сэрэгэй хойто талын : Хубисхалай арай урдахана сэрэгэй ара талын ажалда жэл шахуу ябаад бусахадань… ; ара барлаг шэлж. эгээл хүндэ, муу ажалынь хэдэг барлаг : …таба-зургаан жэлдэ ара барлаг хэһэн юм гэхэ ; 2) нюуса, далда : – Ямар хүнүүд? – гэжэ ехэл ара бодолгүйг ѳѳ р, сэхэ уруунь һуражархибаб ; ара далда газар юумэнэй саагуурхи харагдахагүй газар : …эльгэ нимгэн, уян хүнүүд энэ тэрэ юумэнэй ара далда газараар гүйлдэн ошожо ; ара нэрэ далда нэрэ, нюуса нэрэ : Һургуулида hурахадаа, би Шаазгай гэжэ ара нэрэтэй hэм ; ама бардам эдеэлхэ, ара бардам хубсалха дээгүүр шадалтай, элбэг дүүрэн эд з ѳѳ ритэй : …ама бардам эдеэлээд, ара бардам хубсалаад һуудагби .