ҮҺЭЭ

, үһөө, үһэй юум. н. 1) гэр байрые дээрэһээнь хизаарладаг армагай доодо хэһэг, дотор хушалта (потолок): Гэрэй үһээ хүүен унажа, огторгойдо хүрэтэр ошо дүлэ сасарган намхагад гэшэбэ (Б. Мунгонов); Стол дээрэ байһан харшиин лаампа набтар үһөөдөө түхэреэн толбо хаян, онигор һулаар орой һүни болотор носоно (Ц.-Ж. Жимбиев); сагаадаатай үһээ сагаан шохойгоор будаһан дотор хушалта (белёный потолок): Аргай баабай нюдөө нээжэ, гэрэй сагаадаатай үһээ удаан хараба (Б. Шойдоков); огторгойн үһээ газарай дээдэ хэсэгтэ байдаг, хүнэй нюдэндэ харагдадаг агаар мандал, тэнгэри (небосвод): Олон сая одо мүшэд огторгойн үһээдэ эли тодоор ялалзан, намарай һүниин нангин нэгэ хүгжэмэй хатарта наадаһан мэтэ, юугээ хэжэ хэбтэһэн хүйхэр гээшэбши гэһэндэл ээлжээ ээлжээгээр эмнилдэнэ (В. Гармаев); зунай үhээгүй модон гэр хори буряадууд 19 зуунай эхеэр хайша хайшаа 4–5 метр хэмжүүртэй, шалагүй, 1–2 сонхотой модон гэрнүүдые барижа эхилээ. Харин зунай сагта байхаяа шала, үhөөгүй гэрнүүдые баридаг болоhон Л. Линховоин (летний деревянный домик без потолка и пола); 2) бүхөөг хушалта, дугаа тулга; сонхо, үүдэн, хаалга дээрэхи, мүн хоёр столб, тулга гэхэ мэтые дээгүүрнь холбоһон юумэн (свод; арка); 3) сэл. дал хорёогой дотор хушалта (потолок, крыша в хлеве); 4) юумэнэй дээдэ тала (верхняя часть чего-л.): – Обёорон гэхэдэмни, баабгай нүхэнэйнгөө соорхой үһэйгөөр урда һабараа гаргажа, ташаанһаам шүүршэһэн байгаа юм (А. Шадаев).