ҮҮР I

юум. н. наранай мандахын урдахи хэсэг үе, гэгээн, гэрэл бололго, һаруул бололго (утренняя заря, рассвет): Тойрон байгша энэ оршон байдалшье үнэн бэшэ, харин сэгээн үүрэй сэлмэг, баяртай зүүдэн шэнгеэр тэрэнэй зосоо оробо (К. Цыденов); үүр сүүр наранай гарахаһаа түрүүн һаруул бололго (заря); үүр сүүрээр (гү, али сайлганаар) эртэ үглөөгүүр, гэгээ орожо байхада (очень рано, на рассвете): Хойто үглөөниинь Шаруу үүр сүүрээр бодоод, наранай гаратар гэр соохи ажалаа хэжэрхибэ (М. Осодоев); Мүртэй унтаагүй хоноһон Дугар бригадир үүр сайлганаар шахуу бидэниие бодхообо (С. Цырендоржиев); үүр хираанаар наранай мандахын урдахи бүрүүлээр (в предрассветных сумерках): Үүр хираанаар тэдэ зүргэ дээрэ гаранхай, гол отог тээшээ зоринхой ябаа һэн (С. Доржиев); үүрэй урдахи наранай мандахын урдахи (предрассветный): Үдэ гол тээһээ үүрэй урдахи жабар үлеэнэ (Ж. Тумунов); үүр сайха (гү, али, хираалха, толорхо, сайраха, туяарха, гиихэ) гэгээ орохо, гэгээ татаха (рассветать, брезжить – о заре): Зүүн урда зүгһөө харанхы огторгойн хаяада Үүрэй солбон сасарма сагаан гэрэлээр ялалзан дэгдэжэ, үүр сайха дүтэлбэ ха (Б. Мунгонов); Y үр сайhан хойно айбала хадхаха хэрэггүй (Оньһ. ү.); Зүүн хойто зүгһөө удааханаар үүр хираалжа, галай гэрэл улам бүри һүлэмхи боложо бүүдынэ (Б. Мунгонов); Тэрэ нэгэ үглөө хярын оройгоор үүр толоржо, һаяхан гэгээ орон байхада, мүнөө эдир һурагшадай бригадын үсэгэлдэр бууһан газар омог дорюун абяа анираар бусалан эхилбэ (Х. Намсараев); Зүүн-хойто зүгһөө сагаан толон һуунагтан татажа, үүр сайрахын тэмдэг үзэгдэжэ, һэрюун һэбшээ зэр-зэр һалхилжа байба (Ц. Дон); Үшөө үүр туяараадүй, үнэгэнэй төөримэ харанхы байба (Ж. Тумунов); үүр сайлгаха гэгээ оротор унтахагүй, бүхэли һүниндөө унтахагүй, үглөө болгохо (встречать рассвет): – Би һаяшаг нэгэ һайн компани соо үүр сайлгааб (Ч. Цыдендамбаев); үүр сайтар гэгээ оротор (до рассвета): Энэ мэтын һанал бодолнуудта эзэлэгдэн, үүр сайтар унтаһан үгы хоёрой хоорондо тэршэлэн хэбтэбэ (Ц. Шагжин).