ҮНГЭРГЭХЭ

үйлэ ү., идх. залог 1) хажуугаар ба дээгүүр гаргаха, алгад гаргаха, алгасуулха, тогтоонгүй гаргаха (проносить мимо): Ямар бэ даа юумэнэй түлөө сухалдахадаа, / гараhан муугаа минии хажуугаар үнгэргэжэ / тэрэ хүнэг соогоо хаяжа байхаш (Э. Зандраев); 2) нэгэ саг хугасаанай туршада байха, амидарха (проводить): Түбэд оронһоо Богдын Хүреэн ерээд, гуйраншалжа ябаһан Аламжа үглөөнһөө үдэшэ болотор захын наймаанай газарта сагаа үнгэргэдэг байгаа (Д. Батожабай); сагаа дэмы үнгэргэхэ юумэ хэнгүй байха (зря проводить время): Харгыдаа хүнүүдэй сагаа дэмы иигэжэ үнгэргөө һаа, ажал хэхэдэнь хэды шэнээн саг үлэхэ юм? (Д. Доржиева); бүхы (гү, али бүхэли, хамаг) наһаяа үнгэргэхэ наһалха, наһандаа байха (проводить всю жизнь): Хараал зоболон хоёрһоо бэшые мэдэхэгүй, бүхы наһаяа үнгэргэнэд (Ч. Цыдендамбаев); Барилдаа намнажа, бүхэли наһаяа үнгэргэһэн Бүхэ Лама засагта алба түлэнгүй зайжа ябахын тула ламын нэрэ зэргэ абаһан юм (Д. Батожабай); Нагмид хайрата нүхэрэйнгөө нэрые хүндэлжэ, хоюуланайнгаа ганса үриие һанажа, хамаг наһаяа үнгэргэбэл даа (Д.-Д. Дугаров); үбэл үнгэргэхэ үбэлжэхэ, үбэлөө дабажа гараха, ондо орохо, үбэлдөө байха (зимовать, проводить зиму): Гарза хорзогүй, гарюуһантай ушарангүй үбэлөө үнгэргэжэ байһандаа адуушад баяртайнууд (С. Цырендоржиев); үдэр, һүнинүүдые үнгэргэхэ үнжэхэ, хонохо, саг нүгшөөхэ (проводить дни и ночи, дневать и ночевать): Һэмбэгэрхэн һүүлтэй хэрмэн намартаа бэлдэһэн һамар, һархяагаа эдеэд лэ, хурил соогоо хүйтэн үдэр, һүнинүүдые үнгэргэнэ (Д.-Д. Дугаров); хэ h ээлтынгээ болзор үнгэргэхэ хуули хэһээлтын саг соо байха, хэһээлтын сагай туршада байха (отбывать срок наказания); 3) ямар нэгэн арга хэмжээ эмхидхэхэ, бэелүүлхэ, хэхэ, зохёон байгуулха (организовывать, проводить): Арадай Хуралай һунгамалнууд эрэмдэг бэетэй зонтой уулзалга үнгэргэбэ (hural — buryatia. ru); хөөрэлдөө үнгэргэхэ хөөрэлдэхэ, ярилдаха (проводить беседу): Сэрэгшэдтэй хөөрэлдөө яажа үнгэргэхэ тухай түсэб табижа барюулааб (Б. Шойдоков); 4) хүнэй юумэ хэлэхэдэ дуугай үлэхэ, юушье харюусахагүй, ойлгоошогүй болохо (принимать молча): Аяншалгада гаратараа юундэ аяар хоёр үдэр хүлеэхэ хэрэгтэй юм гэжэ үхибүүд гайхабашье, абяа гарангүй үнгэргэбэ (Б. Мунгонов); алгад үнгэргэхэ алгадаха, алдаха, ойлгонгүй үлэхэ (пропускать мимо ушей): Доржо хартаабхаяа мартажархёод, ехэшүүлэй хөөрөөнһөө үгэ алгад үнгэргэхэеэ айшанхай, шагнажал һууна (Ч. Цыдендамбаев); 5) байгаалиин үзэгдэлэй дуу h ахынь, намдахынь хүлеэхэ (пережидать): Тогоошо Таня хоёр холтоһон хушалгатай отог соо аадарые үнгэргэхэ гэжэ шиидэбэ (Д.-Д. Дугаров).