ҮЛЭ I

үйлэ үгын урда хэрэглэгдэжэ тус үйлэ үгын удхые буруушааһан част. -гүй (не): Балжаа Должоной ерэжэ ябаһые мэдээшье һаа, үлэ хараһан боложо, буруу хараад, үнеэгээ һаажа һууна (Ц. Дон); үлэ мэдэг (хэн) а) һэмээхэн, мэдүүлэнгүй, харагдангүй, обёоршогүйгөөр (незаметно, неприметно): Зарим һамгад Баршуудхында һабиналдаһаар ерэжэ, Дүүхэйн ерэһые үлэ мэдэг һурагшалха юм (М. Осодоев); б) халта, нэгэ бага, арай шамай (немного, несколько, слегка): Аяар тэрэ хойто зүгтэ, дабхаряа шэлэнүүдһээ саагуур Байгал далай үлэ мэдэг сайража харагдана (Д.-Д. Дугаров); Зүрхэниинь үлэ мэдэгхэн сохилжо байгаа ха (С. Цырендоржиев); үлэ мэдэг илгаа багахан, обёоршогүй, ойлгохоор бэшэ илгаа (неуловимая разница): Тэдэнэй хоорондо үлэ мэдэг илгаа байна; үлэ мэдэгдэхэ харагдахаар бэшэ (незаметный): Гэбэшье нэгэ заа зүүн тээнь үлэ мэдэгдэхэ забһар байба (Б. Шойдоков); үлэ мэдэг дуулаха шэхэ хатуутай, дүлии шахуу байха, дутуу ядуу, муугаар дуулаха (почти не слышать): Доржын эжы үлэ мэдэг дууладаг; үлэ дуулдахаар тон намдуугаар, арай дуулдахаар, дуулдахаар бэшэ шахуу (почти не слышно): Абрамовай һуумсаар Третьяк столдо дүтэ һууһан Логинов үбгэжөөлдэ энеэжэ, юуншье тухай хаб үлэ дуулдахаар шэбэнэлдээд, блокнодоо стол дээрэ табижа, тэндээ юумэ тэмдэглэбэ (Б. Шойдоков); үлэ дуулаһан мэтэ болохо дуулаагүй хэбэр үзүүлхэ, ойлгоогүйшэ болохо (притворяться не слышавшим): Базар үлэ дуулаһан мэтэ боложо, эшэһэнээ балаалха һанаатай, һүрхэй яараһан хэбэртэйгээр бухалаа табина (Ц. Дон); үлэ мэдээшэ болохо мэдээшэгүй болохо (притворяться незнающим): Балшан Баяр хоёр юу хэжэ байһанаа нюуха гэһэн мэтэ үлэ мэдээшэ болоодхинод (Д. Эрдынеев); үлэ бираха шадахагүй, аргагүй байха (не мочь, не быть в состоянии): Дагба гээшэмнай үлэ бираха аад, тиимэ зантай хүн шуу даа (Ц. Дон); үлэ баран ном. барахагүй (не только…, но и…); үлэ болохо юумэн юуншье бэшэ (пустяк): Тэрэ хөөрэ h эн ушаршни үлэ болохо юумэн.