ҮЛБЭР

1. тэмд. н. үбшэн, бэеын зоборитой, бэе муутай, дорой, тэнхээгүй, тулюур (болезненный, больной): Минии рекрудта ошоходо, үлбэр эхэ эгэшэ хоёрни хоюулан туража үхэхэ гэжэ һанахадаа, би зорюута тэнэг болоо һэм (Ч. Цыдендамбаев); үлбэр үбшэн а) бэеын зоборитой, бэе муутай, хүндүүлхэй, үбшэлэнги (больной): Үлбэр үбшэн хүнэй урал аманиинь хатаад хахараад һалахагүй, тэрэнээ норгохо гэхэдэнь, шүлһэнииньшье гарахагүй юм (Ц.- Ж. Жимбиев); б) бэе махабадай юрын байдалай алдагдажа хёморхо элүүр бэшэ байдал, эмгэг (болезнь, хворь): Тэдэнэр харгын тооһонһоо гү, али бэеынгээ үлбэр үбшэнһөө забдагүй ханяана хаханад (Ч. Цыдендамбаев); үлбэр шарай туранхай, шадал тэнхээгээ алдаһан, ядарһан, хонхигор нюур (измождённое лицо): Магнай дээрэнь зурагар зурагар уршалаанууд, шарлашаһан үлбэр шарайнь һүр һүлдэгүйшье хадаа хёртойһон нюдэндэнь эрмэлзэл зоригой ошон ялалзана (Б. Санжин, Б. Дандарон); ○ үбшэн гэжэ үгэтэй парн. хэрэгл.; 2. юум. н. үбшэн, бэе махабадай юрын байдалай алдагдажа хёморхо элүүр бэшэ байдал, үзэгдэл, эмгэг (болезнь): Үбэлдөө абымнай үлбэр ехэдэжэ, һүүлдэ бүри хэбтэриин болошоо (Ц. Дон).