ҮБЭЛ

1. юум. н. намарые һэлгэдэг, хабарай урда тээ болодог жэлэй дүрбэн сагай эгээ хүйтэн уларил (зима): Эртүүр эхилһэн үбэл дулааржа, хабарай түрүүшын һарын тэмдэг оруулһаншаг байба (Ц. Шагжин); хүйтэн үбэл олон ханхинама хүйтэн үдэрнүүдтэй үбэл (холодная зима): Үрэжэл муутай намар үнгэржэ, үргэлжэ хагсуурһаар, саһа багатай һаари хүйтэн үбэл ерэбэ (С. Доржиев); дулаан үбэл янгинама хүйтэгүй, аятай үбэл (тёплая зима): Дулаан үбэл боложо, хоол хошо элбэг байжа, хонид ба үнеэд жэлбэтэй түрэнэ бшуу (Э. Доржиев); үбэл зунгүй тэбхэр жэл соо (и зиму и лето, круглый год): Шэбэрэймни аяар баруун хойнонь Дабхар сагаан гэжэ үбэл зунгүй саһатай үндэр хадын орой сайран харагдадаг (Ц. Шагжин); дулаан нютагта үбэл үнгэргэхэ хүйтэн болоходо ондоо зөөлэн уларилтай газарта ошоод байха (проводить зиму в тёплых краях); үбэл үбэлөөрөө нэгэ үбэл нүгөө үбэлдэ адли байдаггүй (зима зиме рознь, зима на зиму не приходится); 2. наречи үбэлдөө, үбэлэй сагта, үбэлэй болоходо (зимой): Энэ үбэл саһан ехээр ороһон аад, мүнөө һалхинда үлеэгдэжэ, Дагбын шархи гуталай хангирхай улын хоорондуур орожо, алхаха бүринь хахинан сарьяна, хүлэйнь хургануудые шэмшэрүүлэн дааруулна (Ц. Шагжин); нёдондо үбэл үнгэрһэн жэл үбэлэй сагта (прошлой зимой): – Нёдондо үбэл хамуунаһаа хүнүүдэй гаража байхада, харин гарашоод байбал, мүнөө яһа амар юм һэн ха (Ц. Дон).