ҮБШЭНТЭЙ

1. тэмд. н. 1) ямар нэгэн үбшэн хүрэһэн (больной чем-л.): Энэ хүн хумхаа үбшэнтэй болошоод иигэжэ ябана бэшэ гээшэ гү гэжэ тэрэнэй хэлэхэ үгэеэ хэлээдүйдэнь Анна Михайловна һанаба (Ч. Цыдендамбаев); 2) үбшэ мэдэрдэг, хүргэдэг (болезненный): Гуталдаа багтажа ядан хабдаһан хүлөө гэшхэхэдэнь, хүдэлгэшэгүй үбшэнтэй байбашье һаань, таягаа тулажа, хэды алхаба (Д.-Д. Дугаров); 3) шэлж. хадхуу, гомдомоор, гомдохоор, дурагүйдэмөөр (обидный, неприятный): Намжал яахаб гэжэ бэеэ бариба, тиигэбэшье, гараха дээрээ эжэлэнгүй хэдэн үбшэнтэй, хүндэ үгэнүүдые Альбинын улайха улаан нюур уруунь шэдэжэрхибэ (К. Цыденов); үбшэнтэй бодол дурагүйдэмөөр, аягүй, һанаа зобоодог, мартамаар бодол (неприятные мысли): Хамаг үбшэнтэй бодолоо досоогоо дараад ябадаг хүн ха юм (Д.-Д. Дугаров); үбшэнтэй асуудал түбэгтэй, шиидхэхэдэ бэрхэ асуудал (проблемный, трудный для разрешения вопрос): Үбһэн хадаа тэрэнэй үдэр һүнигүй бодожо ябадаг, жэл бүри шиидхэжэ ядадаг эгээн үбшэнтэй асуудалынь байһан байгаа (Б. Мунгонов); үбшэнтэй газараа дайруулха ехээр һанаа зобоодог юумэеэ дурдуулха, хэндэшьеб наадалуулжа гү, али доромжолуулжа сэдьхэлээ ехээр хүдэлхэ, хороо малтуулха, торомоо хүндүүлхэ (быть задетым за живое): Үбшэнтэй газараа дайруулһан хүбүүн улаахан болошонхой, ухаанай сэсэнээр этигүүлжэ, дипломоо хамгаалһандаал, гараараа агаарта самнан, улам халажа хэлээ һэн (Ц.-Д. Хамаев); 2. наречи үбшэ мэдэрхээр (больно): Хэды үбшэнтэй, хэды тэсэхээр бэшэ байгаашье һаань, шуһа нүжын хамарһаа гоожожо байгаашье һаань, Дугар ёолохогүй гэжэ бэеэ барина (Б. Шойдоков).