ҮБСҮҮ(Н)

(Н) юум. н. 1) хүн ба амитадай бэеын бэлхүүһэн, хүзүүн хоёрой хоорондохи хуби, сээжэ (грудь): Эдик нюураа халта уршылган, кружкатай архияа ядаралгүйхэн шабхаад, буряад изагууртанай дунда хомор үзэгдэдэг үһэтэй үбсүүгээ эльбэнэ (Д.-Д. Дугаров); үбсүү үбэр хүнэй бэеын үбэр тала, сээжэ (грудь); үргэн үбсүүн хүрхэгэр, томо сээжэ (широкая грудь): Теэд Буда үргэн үбсүүгээ хүрхылгэн, хүсэтэ ээмүүдээ үсэдөөр дэлижэ, зантагар тархяа хойшонь шэдэн һагад, Санжые үһэрилдэн шэртэбэ (А. Ангархаев); шубуун үбсүүн зориг зүрхэгүй хүнэй хабшуу хабигар сээжэ (узкая грудь): Статьягай һүүлдэ «Бааһатын Табхаандай» гэжэ томо үзэгөөр хэблэһэн байхыень харахадаа, толгойнь өөрөө гэдэргээ ганайжа, набтархан бэеынь шубуун үбсүүн хүрхыдэг болоо һэн (Ц. Шагжин); 2) хүн ба амитанай сээжын урда хубида байдаг уташаг хабтагай яһан (грудинка): Тэрэ саанань, бүтүү сарай соо хониной мяха шүлэн, төөлэй үбсүүн, шуһа ормог шанагдажа уурал бааяна (Б. Мунгонов), үбсүү шатааха бөө хониной шатааһан үбсүү Эрлэн-хаанда бариха ёһолол (обряд жертвоприношения бараньей грудинки владыке загробного мира Эрлэн-хану и его сподвижникам); 3) хубсаһанай сээжэ халхалдаг бүһэн хүрэтэрхи хуби, энгэр (верхняя передняя часть одежды, лиф): Тэрэ сэрэгшэ анган алдаһан формотой, үбсүүндээ олон медальнуудые яларууланхай, баруун гараа бинтээр боожо, хүзүүндээ хантаранхай (Ц.-Ж. Жимбиев); 4) шэлж. үбэр, нюур тала, энгэр (передняя, выступающая часть чего-л.): Тэдэ номуудай үбсүүндэ алтан үзэгүүд, одод, угалзанууд яларна (Ч. Цыдендамбаев); хадын үбсүүн хада уулын энгэр, үбэр тала (передний край горы); ○ сээжэ, энгэр гэжэ үгэнүүдтэй парн. хэрэгл.