УШАРГҮЙ

1. тэмд. н. 1) ямаршье шалтагаан үгы (не имеющий причины, беспричинный); 2) удхагүй, дэмы (бессмысленный): Удангүй уһа нюһа гоожожо, зууралдан зутаран, ушаргүй үгэ дуугарха, шалиха шашахань улам олон болоно (Ц. Дон); ушаргүй юумэн ямаршье удхагүй юумэн (бессмыслица); 2. наречи 1) шалтагаангүйгөөр, яагаашьегүй аад (беспричинно, ни с того, ни с сего); 2) айхабтар, аймшагтай, уйгаргүй (весьма, чрезвычайно): Тэрэ бүхэндэнь Заяахан толгой руугаа үнсэгдүүлһэндэл боложо, зүрхэниинь хүдэлөөд, нюдэниинь эреэлжэлдэг, ушаргүй түлгэдэг һэн (Ц.-Д. Хамаев); ушаргүй шангаар хашхарха айхабтар шангаар ооглохо, дуудаха (громко кричать, звать): Энэ үедэ Гаврюша ушаргүй шангаар «Фёдор Васильевич!» гэжэ хашхаржархёод, урдаһаань гүйжэ ошоһоор, тэрэ хүниие тэбэришэнэ (Х. Намсараев); ушаргүй энеэлдэхэ айхабтараар, ехээр энеэлдэхэ (сильно смеяться, хохотать); ушаргүй ехэ (гү, али томо) айхабтар ехэ, уйгаргүй ехэ (исключительно большой, огромный): Жалма юушье дуугарангүй, ушаргүй ехэ мэшээг соо хэһэн мяха Гаржилтай арай шамай шэрэн гэртэ оруулалсаба (Ж. Тумунов); Ушаргүй томо хара эреэн абаахайнууд Жамгановай взводой траншейдэ хүрэжэ ерэбэ (Ж. Тумунов).