УУЖАМ

1. тэмд. н. 1) уудам, элдин, үргэн, дэлюун, салуу (широкий, просторный, обширный): Уужам дэлхэймнай үнгэ шарай хубилан хуаража байна даа, оршон тойрон орой намарай тэмдэг, бүхы байгаалида үтэлһэнэй тэмдэг оробо (Ц.-Ж. Жимбиев); уужам үргэн (гү, али дэлгэр, салуу, сүлөө) элдин, нэлэнхы, дэлюун (широкий, привольный): Яахадаа, уужам үргэн таламни, баян дэлгэр шинии үбсүүн дээрэ уй гашуудал, уйлаан ёолоон олон гээшэб? (Ц. Шагжин); Уужам дэлгэр Буряад ороной үлзы һайхан нютагууд сооһоо Удагантые һайхашаан, үй түмэн үетэн сооһоо хүбүүень шэлэжэ, Ошорые ашатай болгоод байна (Д. Эрдынеев); Уужам салуу хүндыдэхи багахан горхоной эрьедэ олон һэеы гэрнүүд, майханууд табяатай (Б. Санжин, Б. Дандарон); Энэ талмай дээрэ хэдышье уужам сүлөө байбашье һаань, хүбүүнэй зүрхэ сэдьхэл уйдхар гунигта эзэлэгдэн лугшана (Ц. Шагжин); уужам халхагар үргэн, һалбагар, томо, ехэдэһэн, хэмжүүрһээнь үлүүгээр оёгдоһон (широкий, просторный – об одежде): Уужам халхагар хубсаһатай, яһархаг туранхай, мүрэ дээрээ ехэ юумэ үргэлһэн, гартаа монсо-сонсо юумэ бариһан ород хүбүүн оробо (Ч. Цыдендамбаев); уужам үмдэн үргэн, ехэдэһэн үмдэн (широкие штаны): Айхабтар уужам үмдэтэй, хүдэр томо ородууд талхатай мэшээгүүдые зөөнэ (Ч. Цыдендамбаев); 2) тэнюун, сэдьхэл һайнтай, дэлгэр сэдьхэлтэй (спокойный, уравновешенный, великодушный): Тэрэнэй досоо ехэ уужам, һанааниинь гэнтэ амаршаһан шэнги болошобо (Д. Эрдынеев); уужам тэниглэн (гү, али налгай) һанаа амар, амгалан, номгон, тэнюун (спокойный, уравновешенный): – Ехээр баяжашоод, сэдьхэлынь уужам тэниглэн болошоо гү? (А. Ангархаев); Эхэнэр хүнэй сэдьхэл ямаршье сагта уужам налгай, энэрхы дулаан байдаг бшуу (М. Осодоев); ○ нэлэнхы, салуу, тэнигэр, үргэн гэжэ үгэнүүдтэй парн. хэрэгл.; 2. юум. н. уудам, элдин газар (ширь, простор, приволье): Зээрдэеэ ташуурай үзүүрээр дүмүүхэнээр шэрбэжэ, талын уужам тээшэ Доржо шуумайса гүйлгэжэ арилна (Ч. Цыдендамбаев).