УРЬХА

юум. н. элдэб шубуу болон жэжэ ан амитадые барихын тула ооһороор зангидажа бүтээһэн занга, бугуули (силок, петля, ловушка): Нэгэтэ хэдэн шабын түмэр урьха хармаандаа хээд, добын һүринүүд тээшэ харгыгүй газараар, сэхэ хүр махан шэглэжэ ябахыемни харажархёод: – Жамбал! – гэжэ ооглобо (А. Жамбалдоржиев); урьха табиха а) амитаниие бариха зорилготойгоор жэм дээрэ зангирдаг бугуули тохохо (ставить силки): Тэрэ февралиин һүүл багай саһатай нэгэ үдэр түрүүшынхиеэ урьха табихаяа ошоходоо бэедээ нэнгүүлэн таалаһанһаа хойшо, бүри ойроньшье хүрөөгүй бэлэйлби (А. Жамбалдоржиев); б) шэлж. торгоохо, һаад тойбо ушаруулха (ставить преграды, мешать, ≈ ставить палки в колеса); урьхада орохо зангада орохо, баригдаха (попадать в силки): Үсэгэлдэр хүнэй урьхада ороһон булгаяа хаяһан үнөөхи горхоной хойто ташалан өөдэ үгсэжэ, тохом шэнгеэр бүгтэрһэн хушатай нахид дээрэ Дармын гаратар наран нилээдгүй дээрэ хөөрэшэнхэй байба (Д.-Д. Дугаров); урьхада оруулха шэлж. мэхэлжэ мүрынь алдуулгаха, хуурмаг мэхэ хэхэ (опутывать ложью): Шаазгайтын үбгэд хүгшэдые, бэреэд басагадые урьхадаа оруулжа шадаһандаа Дардай бөө маһалзажа, дээрэлхүү янзатайгаар хүнүүдэй дээгүүр харасагаана (М. Осодоев); ◊ далан урьха таһа хазажа гарама сэсэн, һүбэлгэн (мудрый, разумный): Янжамашни шамдаа оробол, далан урьха таһа хазажа гарама ухаатай һамган хаям даа (Х. Намсараев).