УРГАСА

юум. н. 1) хуряажа абаха таряанай, ургаһан ногоо, жэмэсэй хэмжээ, ургаһан байдал, хэсэг талмайһаа хуряажа абаха ургамалай хэмжээ (урожай, урожайность, степень роста растений): Арбаад жэл соо нэгэ-хоёр дахин һайн ургаса абтана, гурба-дүрбэ дахин дунда зэргэ, бэшэндээ адаг муу байна (Ц.-Ж. Жимбиев); баян (гү, али үндэр) ургаса хуряажа абтаһан таряанай хангалтатай, ехэ хэмжээ (богатый урожай): Гээгдэһэн һолоомо түүхэ, ерэхэ жэлдэ баян ургаса абахын тулада газар үтэгжүүлхэ үнэһэ үбэлдөө суглуулха гэхэһээ эхилээд олон шухала хэрэгүүдые зүбшэбэ (Б. Санжин); – Тэрэ шэлэжэ үлөөһэн полиёо эрхим гэгшээр элдүүрилээд, олон янзаар үтэгжүүлээд, һайн хүрэнгэ таряад байгаа һаа, үндэр ургаса абажа шадахабди гэжэ һананаб (Ц.-Ж. Жимбиев); ногооной ургаса сабшаха ногооной хэр зэргэ һайнаар ургаһан байдал (степень роста травы): Теэд хайшан гэхэбши даа, энэ жэлэйнгээ үбһэнэй ургаса тухай бодохо хэрэгтэй (Б. Мунгонов); ургасые дээшэлүүлхэ хуряажа абтаха таряанай хэмжээ элдэб аргаар ехэ болгохо (повышать урожайность): Таряанайнгаа газар, сабшалан бэлшээриеэ саашадань үргэдхэхын аргагүй һэн хойнонь, нютагай болон минеральна үтэгжүүлгэ хэрэглэжэ байгаад, ургасыень али болохоор дээшэлүүлхэ ёһотойбди (Б. Мунгонов); 2) ургаһан юумэн, ургаһан газарай эдеэн, ургамалнууд, таряан (растительность, растение): Гадна, энэ нютагта эгээл түрүүшынхиеэ урин дулаан газарай хатан кукуруза гэдэг ургаса гушан табан гектар дээрэ таригдан, хуха нуга ургаһан, саг соогоо хуряагдаһан байна (Ц.-Ж. Жимбиев); ургаса таряан тарижа ургуулха залаата ургамалнууд, сасагта үбһэн, талха таряан (хлеба, злаки): Тэрэнэй нюдэндэ амгалан һууһан зоной гэр бараанай, ургаса таряанай шатаха харагдахадал гэнэ (Ж. Тумунов); ургаса ногоон газарай хүрьһэнһѳѳ урган гарадаг, модохир эшэтэй болодоггүй сабшагдаха ургамалнууд (травы): Ургаса ногооной бултайжа, уйдхар гунигай дэгдэхээр жэгтэй һайхан сагай газаа орожо ерэһые бүхы юумэн бэе дээрээ мэдэрнэ хэбэртэй (Б. Шойдоков); элбэг ургаса үдхэн таряан гү, али ногоон (густая растительность): Энэ талын элбэг ургаса эбхэрэн ерэжэ, узууруураа тайрагдан унана (Ц.-Ж. Жимбиев).