УРГА

1. 1) мал адуулхадаа, мори һургахадаа баридаг үзүүртээ гуйбатай ута нарин модон (шест с петлёй для ловли лошадей или скота): Тиихэлээрнь дээһэн бугуулитай ута урга бариһан Гатаб түрүүтэйгээр хэдэн бүхэриг эрэшүүл хорёо соо орожо ерэхэл даа (Б. Мунгонов); Ургаар мори бариха – улаан гарай хүсэн, урин һайхан ябаха – ухаан бэлигэй хүсэн Оньһ. ү.); Ургын үзүүртэ улаахан шагай (таабари, зула); урга бугуули а) мал адуулхадаа, мори һургахадаа баридаг үзүүртээ гуйбатай ута нарин модон (шест с петлёй); б) шэлж. һаад, тодхор, тойбо (препятствие): Гэбэшье үнэн зүрхэнһөө тэрээндэ этигээд, одоол олоогүй юумэеэ оложо, Баданда урга бугуули түхеэрэлсэжэ байһаниинь мэдээжэ (Б. Санжин, Б. Дандарон); ◊ урга тудаха (гү, али тудхаха) гараха гү, али орохо наранай тэнгэриин хаяаһаа ургын утын хэмжээтэй жэшэмээр дээшэ байха (находиться на расстоянии в длину шеста с петлей – о солнце): Үдын халуун бууража, үдэшын наран урга тудан улайржа, тунгалаг һэрюухэн болоно (Х. Намсараев); Үдэшын наран горьтойхон тонгойжо, баруун хадын оройдо урга тудхамаар болоод, зөөлэхэн зохид элшээр наадана (Ж. Тумунов); ургадаа оруулха үгэдөө оруулха, гартаа абаха (уговаривать, ставить в зависимое положение): «Харин тиигэжэ байха зуураа, энэ Долгорые ургадаа оруулаа һэн бэзэ» гээд гэнтэ өөдөө хаража… (Х. Намсараев); урга сагаалха саг үнгэргэхэ, удааруулха (тянуть время): – Намайгаар муу муухайгаа хэлүүлхэ гэжэ урга сагаалжа һуугаа гүт? (Х. Намсараев); 2) ута нарин модон, һорьбо (шест): Нариихан ута ургаяа баабгайнгаа нүхэ руу гудархатайм адли аймшагтай хахир муухай дуун наяршаба (Б. Ябжанов); 3) түнх. загаһа баридаг нарин ута модон (укрюк, шест для ловли рыбы); 4) баруун бур. худагһаа уһа удхахада хүнэг үлгэдэг ута нарин модон (журавль, шест, к которому подвешивается ведро); 2. элирх. үүргээр хэрэгл. ургада адли ута, сэхэ (похожий на шест, длинный): Хажуудань дүтэлхэ бүрим, шаазгайнууд урга һүүлнүүдээ годолзуулан, шаханалдан, нэгэ хуушан һөөгэй ойгуур ниидэсэгээлдэбэ (А. Жамбалдоржиев).