УРАГ I

юум. н. 1) һамганай талаһаа түрэлнүүд (родственник, родня, свойственник по жене); ураг садан (гү, али түрэл, эльгэн) гарал угсаа нэгэтэй хүнүүд, нэгэ элинсэг хулинсагтай зон, түрэлэй зон, түрэлнүүд бултадаа (родственники, родня): Хоёр нюуртай, хоёр хэлэтэйшүүлые / Минии нүхэд гэжэ бү этигэ. / Ураг садан болон аашалагшье, тэрээнһээ дайсанһаа мэтэ, / Һэрэмжэлэн ябаха хэрэгтэй (Э.-Х. Галшиев); Теэд ямаршье муухай амитан байг хамаагүй, зоболонгой тама соо үхэжэ хэбтэхэдэшни абарһан байбал, урин һайхан боложо, нюдэндэшни харагдахаһаа гадна ураг түрэлшни болодог ха юм (Д. Батожабай); Найгалдан, дүүелдэжэ һууһан ураг эльгэнүүдэйнгээ дунда … сээжэеэ хүрхэлзүүлэн, баяраа барижа шадангүй, хангюурдашанаб (Ц.-Д. Хамаев); ураг тараг (гү, али тариг) а) түрэлнүүд (родня): Тиигээд лэ ураг тараг болоһон шахуу, эбтэй эетэйнүүд болоо юм бэзэ (Б. Шойдоков); – Иимэл ха һэн даа, хаанаһаа тиимэ яяр яндан газарта ураг тариг бололойб (Х. Намсараев); б) түрэлэй һэльбээ (родственные связи); ураг түрэл татаха а) түрэл саданаа һанаха (скучать по родным); б) түрэлөө мэдэрхэ (чувствовать родственную привязанность); 2) худанар, хүбүүтэ талын хүндэ бэриинь түрэлхид (сваты): Хэдыхэн лэ духаряагай һүүлээр тэдэниие эдэнь урагууд, эзэдынь тэдэ гэжэ илгаруулха аргагүйгөөр харагдаа һэн (Д. Эрдынеев); 3) шэлж. зон, хүнүүд (люди): Тиимэл урагууд байһан байгаабди даа. Тиигээд хүбүүнэйнгээ хэбтэмгэшээ аман соогоо гүнгэнэдэг, наададаг болоходо гэнтэ мэдээ ороһондол хүл табилдажа, хэхэ бариха юумэеэ оложо ядажа, доктороо хаана яана һуулгахаяа һанажа ядан оодоролдоо һэмди (Ч. Цыдендамбаев); ○ худа гэжэ үгэтэй парн. хэрэгл.