ТЭМДЭГЛЭХЭ

үйлэ ү. 1) юумэ танихын, олон адли юумэнэй дунда илгахын түлөө ямар нэгэн зүйл табиха, хэхэ, зураха, бэшэхэ (отмечать, обозначать, ставить знак или метку): Мэргэжэлтэ геологууд угаагдаһан шоройн үлэгдэлнүүдые томо болгодог шэлээр харана, наринаар шалгана, бишыхан мэшээгүүдтэ хэжэ тэмдэглэнэ (Д.-Д. Дугаров); 2) анхарал хандуулжа онсолон дурдаха, онсолон хэлэхэ гү, али бэшэжэ абаха (отмечать, особо упоминать, обращать внимание): Намайе буудажа байхадань, хүршэнэрни энэ һалхин соо дуулаагүй ха гэжэ Номгон тэмдэглэбэ (Ц.-Д. Хамаев); Би ажабайдалдаа ушарһан, болоһон юумэнүүдые үдэр бүридэ тэмдэглэжэ ябадаггүй һэм (С. Ангабаев); заан тэмдэглэхэ заажа онсолон дурдаха (указывать, отмечать необходимость чего-л.); элирхэйлэн тэмдэглэхэ элирхэйлэн онсолхо, элеэр харуулха (констатировать, фиксировать, выяснять); онсолон (гү, али тусхайлан) тэмдэглэхэ анхарал хандуулжа дурдаха (особо отмечать, подчёркивать в изложении): Гэхэтэй хамта, Гунга Чимитовэй зохёохы ажалые онсолон тэмдэглэхэ хүсэлтэйб (Н. Дамдинов); шухалашалан тэмдэглэхэ эгээ шухала юумыень онсолон дурдаха (отмечать как особо важное); юу хээ тэмдэглэхэ анхарал хандуулмаар юумые тусхайлан дурдаха (кое-что отмечать, брать на заметку); тэмдэглэн бэшэхэ мартахагүйн тула юумэ тобшохоноор бэшэжэ абаха (фиксировать): Тиигэжэ байтараа, нэгэ хуушаршаһан блокнот гаргаад, ном сооһоон юушьеб буулган тэмдэглэн бэшэнэ (Ц. Дон); өөрынгөө зүрхэндэ тэмдэглэхэ зүрхэндөө хадуужа абаха (запечатлевать в своём сердце); 3) бүридхэлдэ абаха, дансалха, дансада оруулха (регистрировать, фиксировать): Мүнөө 40 мянган тонно абтаха газарынь тэмдэглээд байнабди (Ц. Галанов); бүридхэн тэмдэглэхэ дансалха, согсолхо, дансада оруулха (регистрировать, брать на учёт); 4) обёорхо, хаража олохо, оложо хараха (примечать); дотороо тэмдэглэхэ анхарха, анжарха, анхаралаа хандуулха, обёорхо (отмечать про себя, примечать): Шобтогор үргэниинь үшөөшье элихэнээр жадын мохоо үзүүртэл, өөдөө шэдэгдээд абаба гэжэ Шоён досоогоо тэмдэглэбэ (А. Ангархаев); 5) ямар нэгэн һайн үдэр гү, али миин баяртай үйлэ ябадалые дашарамдуулан найр зохёон байгуулха гү, али найрта хабаадаха, һайндэрлэхэ (отмечать, праздновать): Удангүй арба гаран хүн Хорлын айлшаар ерэhые тэмдэглэхэеэ стол тойрон hууба (Г.-Д. Дамбаев); түрэһэн үдэрөө тэмдэглэхэ түрэһэнэйнгөө ойдо дашарамдуулан айлшадые дуудажа хүндэлхэ (отмечать свой день рождения): Сэрэнцүү абгай эды наһан болотороо алтан дэлхэй дээрэ ябахадаа, түрэһэн үдэрөө тэмдэглэжэ үзөөгүй (Ц.-Ж. Жимбиев); Хүршэмнай заяашаяа баярлуулха хэрэгтэй гээд заабол түрэһэн үдэрөө тэмдэглэдэг.