ТЭБЭРИХЭ

үйлэ ү. 1) хүниие гү, али юумые үбсүү сээжэдээ тулажа хоёр гараа зүрюулэн бариха (обнимать, брать в охапку): Таниин сэдьхэлээ үгэнги харасаһаа, энхэ арюун шарайһаа Тогоошын зүрхэн шэмшэрэн, ямаршье ажаг һэжэггүйгөөр хайрата гансаяа тэбэринэ (Д.-Д. Дугаров); Доржын хүлеэһые мэдээд яараһандал Банзар, хүбүүнэйнгээ унтари хайрсаг хоёрые тэбэрин, ороно (Ч. Цыдендамбаев); хам тэбэрихэ шангаар, бүхөөр тэбэрихэ (крепко обнимать): Би тэрээниие хам тэбэрижэ бэедээ няагаад, юушье хэхэеэ, юуншье гэжэ хэлэхэеэ ойлгожо ядашоод, сэхынь хэлэхэдэ, тэбдэшоод байгаа һэм (А. Жамбалдоржиев); (дала) мүрөөр (гү, али мүрhөө) тэбэрихэ хүнэй дала мүрэ дээгүүрэнь үрөөhэн гараа табин бэедээ няаха, хүзүүдэн тэбэрихэ (обнимать за плечи): – Бараг даа, – Сэрэн нүхэрөө мүрөөрнь тэбэрибэ (С. Доржиев); Нүгөө хоёрни хүсэжэ ерээд, хоёр талаһаам дала мүрөөрни тэбэрибэ (С. Доржиев); үбhэ тэбэрихэ һунаһан хоёр гараараа дүүрэн үбhэ үргэхэ, бариха (брать полную охапку сена): Пагмаасаан абгай өөрһөө томоор үбһэ тэбэрин, үнеэдэйнгээ эдюурнүүдтэ абаашажа, зосоонь даран хэнэ (Ц.-Ж. Жимбиев); арбан хүнэй тэбэрижэ хүрэхэгүй ажагар улаан шэнэhэн аман зох. гар гараа барилсажа, тойроод байhан арбаншье хүнэй хүрэхэгүй бүдүүн hаглагар улаан шэнэhэн (ветвистая красная лиственница, которую и десять человек не обхватят); 2) хоёр гарай хоорондо бариха (обхватывать); газар тэбэрин унаха уруугаа харан газарта унаха, газар эльгэлдэн унаха (падать ничком на землю): Шорой тооһондо зууралдажа, затагар хара болошоһон Хонгор баян газар тэбэрин унашаба (С. Цырендоржиев); газар тэбэреэд хэбтэшэхэ уруугаа харан хэбтэхэ (лежать на земле ничком): Тиигэһээр бүри арга шадалаа барагдан, газар тэбэрин хэбтэшоо һэн (Д. Батожабай); газар тэбэрин мүлхихэ хэбтээд тохоног, үбдэг хоёроороо бэеэ түлхижэ мүлхихэ (ползти по-пластунски): Гэнтэ элүүр болошоһон Цогтоев уйлажа, шуһан шүдэнэй бутархай хоёроор нёлбоод, газар тэбэрин мүлхинэ (Ч. Цыдендамбаев); толгойгоо (гү, али тархяа) тэбэрихэ хоёр гараараа толгойгоо бариха (хвататься, держаться за голову): – Ай, халаг даа! – гээд, Цэрэгмаа толгойгоо тэбэрижэ, сурхирса уйлашоо һэн (Ц.-Д. Хамаев); Тиигээд шарга дээрэ һандайлан һуугаад, тархяа тэбэрин: – А-яй, Лукични… нүхэрни… Агшан зуура һалаа… Юушье хэхэ забда байгаагүй, – гэжэ тэрэ уйгарлана (Д.-Д. Дугаров); сээжэеэ (гү, али эльгэеэ, үбсүүгээ) тэбэрихэ хоёр гараараа бэеэ тэбэрихэ, бариха (обхватывать себя руками): Эдэ һонюуша шара ногоон нюдэдһөө Сэпэлэй эшэдэһэниинь хүрөөд, сээжэеэ тэбэрин «тадь, тадь!» гэбэ (З. Гомбожабай); Бизьяа үбгэн эжэлүүдгүй эльгэеэ тэбэрин энеэжэрхибэ (С. Цырендоржиев); Алексей гэдэргээ эрьелдэжэ харангүй, хаалгаатай сонхо тээшэ үбсүүгээ тэбэрин хаража байһан шэгтээ дуугарна (Ч. Цыдендамбаев); зүрхөө тэбэрихэ нэгэн гү, али хоёр гараараа сээжынгээ зүүн тала бариха (хвататься за сердце, прижимать руку к сердцу): Тиихэдэнь амбаартамнай хулгайшан ороо гэжэ ойлгоод, үбгэн Соколов зүрхэеэ тэбэрин, атиралдашоо һэн (Б. Санжин, Б. Дандарон); ◊ гараа тэбэреэд hууха гараа hугсарха, юумэ хэхээ болихо (сидеть сложа руки).