ТЭБДЭХЭ

үйлэ ү. 1) яараха, шамдаха, мэгдэхэ (спешить, торопиться, суетиться): Андрейка асарһан хоёр түхэриг үлүүтэй мүнгэеэ эсэгэдээ үгөөд, түргэхэн саашаа зайлаха гэжэ тэбдэбэ (Ц. Шагжин); тэбдэхэ яараха юумэ хурдан хэхэеэ оролдохо, шамдаха (торопиться): Тэбдэхэ яарахадаа гарнуудынь һалаганан, нюдэдынь эреэлжэ, юумэ харахаа болишоходол гэнэ (Б. Шойдоков); яараhан тэбдэhэндээ яаран, яараһандаа, мэгдээн соогуур (второпях, впопыхах); тэбдэн яарангүй (гү, али тойронгүй) яаралгүйгөөр, мэгдэнгүйгөөр, һанаа амар (неторопливо, неспешно): Хүбүүн үлүүсэ тэбдэн яарангүй, хальмагархан шулуугаар шорой хамажа оробо (С. Цырендоржиев); 2) бахардаха, айһандаа мэгдэхэ, сошохо, ухаа алдаха, түгшүүридэхэ, тээлмэрдэхэ, айха (растеряться, опешить, оторопеть): Тиихэдэнь Должоной досоо тэсэшэгүй боложо, дахяад хэлэхэдээ, хамаг бэень һалганан, бүри ехээр тэбдэнэ (Ц. Дон); Эхынь иимэ намшаг Татьяна басаганайнь түрүүшээр тэбдэн алдаһан зүрхые нэгэ бага доро оруулба (Ч. Цыдендамбаев); тэбдэхэ айха айһандаа мэгдэхэ, сошохо (робеть, бояться): Урбуулга хүдэһэн дэгэлэй унахада, тэндэ тэбдэжэ айжа байгшад нюураа тогооной хөөгөөр будаһан Доржые танибад (Ч. Цыдендамбаев); 3) хөөрэхэ, түргэдэхэ, буршаганаха (горячиться): Уурлажа, тэбдэжэ болодоггүй юм шуу. Сээр нүгэлһөө айха хэрэгтэй (М. Осодоев); ○ айха, мэгдэхэ, торохо, түлгэхэ гэжэ үгэнүүдтэй парн. хэрэгл.