ТҮЛЭГ

1. юум. н. hаари, эгээ эршэмтэй, шанга үе саг (разгар, расцвет): Ханькоугай сайн наймаа май һарада эхилээд, июнь, июль һарануудта түлэгынь болодог (Д. Батожабай); зунай түлэг зунай hаари халуун (разгар лета): Хадын оройдохи мододой набшаһад шарлажа, зунай түлэг бэшэ, харин намарай эхин үеые һануулна (Ч. Цыдендамбаев); үбэлэй түлэг үбэлэй эгээ хүйтэн хаhа, үбэлэй hаари (разгар зимы): Нэгэтэ, үбэлэй түлэг үнгэрөөд, мартын тэн болоод байхада, Алексей Аносов амидатараа гүйжэ, класстаа ороһоор: – Нүхэд, шэнэ һургагша ерээ! – гэбэ (Ч. Цыдендамбаев); түлэг үе (гү, али хаhа) ямар нэгэн ажалай эгээ халуун хаhа (самое горячее время, разгар работы): Ангиин тэмсэлэй түлэг үе бэлэй (Д. Эрдынеев); түлэг дундаа эгээ эршэмтэй, эгээ ехэ хүсэ гаргаха хаhада (в самом разгаре): Моритой зон олон, наадан зугаа түлэг дундаа байжа, хэншье Хандада анхаралаа табибагүй (Д. Эрдынеев); залуу түлэг дундаа эдир залуу наhандаа (в расцвете юности); түлэг шадал соо эгээ хүсэтэй, шадалтай хаhадаа (в полном расцвете сил): Бэеэ хүсэжэ, түлэг шадал соогоо ябаһан бүргэд ха, ехэ хүнгэн солбоноор агаарта тамарна (Ц.-Д. Хамаев); 2. наречи эршэмтэйгээр, бүхы шадалаараа, шангаар (вовсю): Байвал Цэрэн хоёрой түлэг носолдожо байхада, Дабаа нохойн шэмээгээр сэхэ гүйжэ ерэһэн аад, яахаяашье шиидэжэ ядашоод байба ха юм (Д.-Д. Дугаров); түлэг унтажа хэбтэхэ бүхөөр, hэргэг бэшээр унтаха (крепко спать): Түлэг унтажа хэбтэхэдэм, унтариһааш үргэжэ абаашаад, үбэртөө оруулха (Ц.-Д. Хамаев); хүдэлмэри түлэг ябажа байна ажал ехэ hайнаар ябажа байна (работа идёт вовсю); түлэг хөөрэлдэжэ байха хөөрэлдөөндөө дашуурха, халаха, халажа хөөрэлдэхэ (увлекаться разговором): – Мүнөө, юрэдөө, правленидэ намаяа үдэшэхэ тушаа түлэг хөөрэлдэжэ байгаа ёһотой (С. Ангабаев); түлэг наадажа байха наадандаа дашуурха (увлекаться игрой, разыгрываться – о детях).