ТҮЛ I

юум. н. мал, амитанай үрэ, хониной хурьган, малай зулзага (приплод): – Энгин тэмээнтнай манайда гурбан жэлдэ байха зуураа түрүүшынь түл тайлаг тэмээн, һүүлшынь түл ботогон тэмээн дахуултай болонхойл… (Х. Намсараев); малай түл малай зулзага, эхэеэ хүхэжэ байһан нилха мал (приплод, молодняк скота); түл муутай зулзагаа муугаар гаргадаг, тулюур түлтэй (приносящий скудный или слабый приплод); түл hайтай үрэ һайтай, һайнаар түллэдэг (приносящий здоровый приплод, плодовитый); түл абалга (н) малай зулзага абалга (получение приплода): Мүнөө түл абалга яһала һайнаар ябана, гансашье хурьган гарзалнагүй, бүрин бүтэнөөр абтана (Ц.-Ж. Жимбиев); нэгэш түл гээнгүй нэгэшье хурьга үхүүлэнгүй (не потеряв ни одного ягнёнка); үнеэдэй түл тугал (приплод от коров – о телятах); түлөө голохо hая түрэhэн тэмээн болон хонин өөрынгөө түлые хүхүүлхэеэ, хажуудаа дүтэлүүлхэеэшье болёод, хоншоороороо түлхихэ, мүргэхэ, хайраха (отказываться, не принимать – о скоте, не признающем детёныша).