ТУЙГАН

тэмд. н. 1) ямар нэгэн дутагдалтай, юумэгүй, ямар нэгэн юумээр дутуу (некомплектный, неполный, не имеющий чего-л.); туйган үнеэн эбэрнүүдынь унаһан, мүгэлзы, муйтагар үнеэн (корова с отпавшими рогами); туйган бэе шубуунай ганса бэень (тушка птицы); ябага туйган унаагүй, унаха моригүй, ядуу (безлошадный): – Иигэжэ ябага туйгандаа орожо зүдэрбэб гэжэ бэедээ уурланаб (Ц.-Ж. Жимбиев); «Мүнөө үдэр хамагаа хаартада алдаа хадаа Еши мандаал адли яяр яндан, ябаган туйган болоо гээшэ гэжэ һанашаба гүт?» (Ч. Цыдендамбаев); дохолон туйган дохолон, эрэмдэг (хромой, искалеченный): Дохолон туйган намһаа туһа юун байхаб, хүл доогуур орёолдожо, һаалта хэхэһээ ондоо ажалгүй болоһон шабганса бэзэб даа (С. Цырендоржиев); 2) хүсэ шадалгүй, тулюур (немощный): Энээнэйнгээ һүүлээр Батанай туйган үбгэниие хайрлаа ёһотой, бөөе дүмүүхэнээр өөдэнь бодхожо, үхэрэй арһан шэрдэг дээрэнь һуулгаад, тогооной хажууда хэбтэһэн хөөтэй һэеыхэнээр шуһыень аршаба (Б. Санжин, Б. Дандарон); туйган тулюур ядуу, үгытэй (бедный, неимущий): Нютагай үгытэй ядуу, туйган тулюур айлайхид шэнэ бэриин бууһые онобшолон хаража үрдеэшьегүй һаа, Баадхын солгёо дошхон моридто гэшхүүлэнгүй, харгыһаа зайсажа үрдиһэндөө баясан, абяагүйхэн гэр гэртээ таран ошоо бэлэй (М. Осодоев); туйган байдал ядуу, ядаралта байдал (бедственное положение): Тугаархан хада жаргалаа эдлэжэ, һанаһанаа хүсэлдүүлһэн хүн, иимэ туйган байдалда орохоб гэжэ оройдоошье этигээгүй бшуу (Ц.-Д. Хамаев); 3) шэлж. хүжүүн, босхи (неповоротливый): – Үгы, ши, Валя, яаһан удаан, туйган хүн гээшэбши, би шинии наһанда ябахадаа, мориной дошхониие унажа, модоной оройгоор дүүлижэ ябагша һэм (В. Лубсанов); ○ тулюур, ядуу гэжэ үгэнүүдтэй парн. хэрэгл.