ТУДАХА I

үйлэ ү. 1) онохо, алдахагүй, ямар нэгэн байда алдангүйгөор хүрэхэ (попадать, угодить куда-л., во что-л.): Хоёр удаа буудаад, тиимэ олон шубууд сооһоо оройдоол хоёрхониие тудаһандаа Галсан үшөөл урмагүй байба (Ч. Цыдендамбаев); алдангүй тудаха һарюу буудангүйгөөр онохо (попадать без промаха): Хажуу тээшээ һугаржа зайлаха аргагүй байдалда ороод, модоной үзүүртэ малгайгаа хэжэ үргэхэдэнь, алдангүй тудадаг байгаа ха юм (Ц.-Д. Хамаев); 2) тааралдаха, дайралдаха, оносолдохо, тохёолдохо, болохо (выпадать, попадаться, случаться): Тэрэ гэһэнһээ хорхойдо хорогүй юм шэнги байгаашье һаа, шоно һанаа һанааланхай, араан шүдөө зуунхай, таатай зохид сагай тудажа ерэхые һэмээхэн хүлеэжэ ябаа (М. Осодоев); нюдэндэ тудаха обёорогдохо, онигогдохо, нюдэндэ торолдохо (попадаться на глаза): Колхозой клубай тушаа баруун урда байгааша үндэр сагаан гэр мүнөө Арсаланай нюдэндэ эжэлүүдгүй тудана (Ц. Шагжин); талаан тудажа урагшатай, һайн, талаангаар, талаан боложо (к счастью, по счастью): Талаан тудажа, суглаан үргэлжэлхэнь гэһэн дохёо-хонхо жэнгиржэ, колхозой түрүүлэгшэ нюдэеэ аршасагаан һууриһаа бодобо (С. Цырендоржиев); 3) унаха, бууха, оносолдохо (падать – о лучах, тени): Хоноһон газарһаа тэдэнэй нилээдгүй холодоод ябахада, баруун хойто саһата үндэрэй манхан оройдо үглөөнэй наранай туяа тудаба (Д.-Д. Дугаров); урга тудаха гараха гү, али орохо наранай тэнгэриин хаяаһаа ургын утын хэмжээгээр дээшэ байха (находиться на расстоянии в длину шеста с петлей – о солнце): Үдын халуун бууража, үдэшын наран урга тудан улайржа, тунгалаг һэрюухэн болоно (Х. Намсараев); 4) бүтэхэ, хүсэлдэхэ (сбываться): Мүнөө иимэ юумые үзөөд дуулаад байхадаа, тэрэ шэбэнэһэн таамаг үгэнь тудажа байна бшуу (Х. Намсараев).