ТУД I

түл. ү. мүн, мүн байһан, энэ нэрлэгдэһэн (данный, этот): Туд отряд тон харюусалгатай дайшалхы даабаринуудые үндэр дээдэ хэмжээндэ үнгэргэжэ шадаха гэһэн тобшололдо ерээ (К. Цыденов); туд болоһон хүн замда тушаан боложо дайралдаһан хүн (первый встречный); туд боложо (гү, али болоходоо) тиихэдэ, гэхэтэй хамта, гэн гэтэр (к тому же, ко всему прочему, так случилось, что…): Туд боложо, уржадэр байгаагүй аад, юуншье гэжэ хэлэһыень Олёодой мэдэхэгүй байба (Ц. Дон); Туд болоходоо, мүнөөдэр хүн зоной ябаха айхабтар олон, орохо гарахань барагданагүй (Ц. Дон); туд тудтаа (гү, али бүридөө) амяараа, ами амяараа, суг бэшэ, тус тустаа (каждый в отдельности): Тэдэнэр хонидые тэбэрин асараад лэ, ванна руу хаяжал байна, туд тудтаа сүлөөгүй ажаллана (Ц.-Ж. Жимбиев); Туд бүридөө нохойтой арбаад хүн ганса булга намнаха баатай болохо юм (Д.-Д. Дугаров); туд бүриһөө тус бүриһөө, хүн бүриһөө (от каждого в отдельности): 1947 ондо Тугутовай бригада 29,7 гектар таряалангай туд бүриһөө 31,7 центнер шэниисэ хуряагаа һэн (Б.-М. Жигжитов); туд бүхэнэй хүн бүриин, хүн бүриие онсолон, амяарнь (каждого по отдельности): Һайн багша болохын тула тэрээн бүхэниие туд тудтань мэдэхэ, ойлгохо, туд бүхэнэйнь аяг аашада тааруулан ажаллаха зэргэтэй (К. Цыденов); 2. наречи сэхэ, шанха, яг (как раз, прямо); туд урда сэхэ урда (прямо перед чем-л.): Доржо үбгэнэй гэрэйнь туд урда гурбан шэнэ сэргэ зоогоотой, мүн гэрэйнь зүүн хойно хоёр шэнэ сэргэ зоогоотой байна (Х. Намсараев).