ТОС

: тос гэхэ үйлэ ү. 1) ямар нэгэн жэжэ юумэнэй хатуу юумэн дээрэ унахадаа абяа гаргаха, түс гэхэ, хухарха (хрустнуть, стукнуть): Мүшэрэй тос гэхэдэ, Дугар гэдэргээ хараба (Б. Шойдоков); 2) шэлж. алаха, һалгааха, ами таһалха (убивать): Фронтын түрүү линидэ ошолгон болобо, траншей соо унтаад, толгойгоо бултайлгаха аргагүй, бултайлгаал һаа тос гээд лэ, үхэдхэн унахаш (Б.-Б. Намсарайн); тос-тос гэхэ, тос-тосхон гэхэ ямар нэгэн жэжэ юумэнэй хатуу юумэн дээрэ унахадаа үргэлжэлһэн абяа гаргаха, түс-түс гэхэ (стучать, издавать звук тук-тук): Түмэр умывальнигайнгаа уһа гоожуулдаг ёдогор түмэрые тос-тос сохин нюураа угаажа дүүргэмсээрээ, Бизьяа дахяад лэ үнөөхиеэ эхилбэ (С. Цырендоржиев); Гэр байшангуудай армаг дээрэхи саһа мүльһэн хайлажа, тос тосхон дуһаалжа эхилнэ (Ц. Шагжин); тос байса түс байтар (с кратким отрывистым звуком, с хрустом): Наранда ангажа сайбар үнгэтэй болошоһон гимнастёркотой хүн мүн лэ тэрэ зүг руу шэртэн, нагаанайнгаа шабха тос байса татан бэлдээдхибэ (С. Цырендоржиев); тос-тос байса тос-тос гэһэн абяанай гараса (со звуком тук-тук): Мүнөөшье тос-тос байса һүхөөр модо сабшахань дуулдана (Ж. Балданжабон); тос-тос гүүлэхэ түс-түс абяа гаргаха (издавать треск, хрустеть, щёлкать): Дүүнь хургануудайнгаа хуян гаргажа, тос-тос гүүлэн һууна.