ТООНОЙ

1. тэмд. н. тоодо хабаатай (числовой, цифровой): шугамай тооной хубаарил; 2. наречи гэхээр, шахуу, шахам, -хаһаа абан, -хаһаа нааша, -н алдажа (почти, чуть не…): Механик хүбүүн үнөөхи указкаяа ёдогонуулжа байгаад, ямаршье саарһа харангүйгөөр, сээжээр тооной хөөрэнэ (Ц.-Ж. Жимбиев); үхибүүн тооной үхибүүн шахуу, бага (ещё ребёнок): Дайнай үедэ Дамба үхибүүн тооной байгаа һэн; тулам тооной тулам шахуу, туламһаа абан (около мешка, почти мешок): Бата Базар хоёр гахайдаа эдюулхэеэ тулам тооной халаахай сабшажа асарба; мүнгэгүй тооной болошохо мүнгэгүй шахуу, оройдоо мүнгэгүй болохо (оказаться, остаться почти без денег): Салингай гараадүй байхада, мүнгэгүй тооной болошоолди; үдэр болгон тооной үдэр бүри шахуу, нэгэшье үдэр гээнгүй (почти каждый день): Харин тэрэ зүүн зүгэй дайнһаа үдэр бүхэндэ тооной мэндэ амараа мэдүүлжэ байгаа (Ц.-Ж. Жимбиев); гүйхэ тооной гүйн алдажа (полубегом, переходя на бег): Энэ үедэ Анна Захаровна һургуулиин хашаагай эрьюулгэ үүдэндэ багтажа ядаһаар, гүйхэ тооной Сукоевто ерэбэ (Ж. Тумунов); уйлаха тооной уйлаганан, уйлан алдажа (чуть не плача): – Би юушье хайрлахагүйб, хаана байһыень айладажа хайрлыт! – гэжэ уйлаха тооной гуйба (Б. Санжин, Б. Дандарон); шэрэхэ тооной шэрэхэһээ нааша, шэрэжэ шахуу (чуть не волоком): Хүнүүд тэрэниие газараар шэрэхэ тооной хүтэлжэ, шагтагалдажа ябажа хорёоһоо гаргаад, шэнэһэн сэргэдэ абаашажа, бүхөөр уягша һэн (Б. Мунгонов); үхэхэ тооной болохо үхэхэдөө хүрөөд шахуу байха, үхэн алдаха, үхэхын наагуур болохо (чуть не умереть); хашхаран тооной хашхархаһаа абан, хашхаран алдажа (переходя на крик): – Хэн шамайе гомдохоогооб?.. – гэжэ Галсан хашхаран тооной асууба (Д. Батожабай); амилангүй тооной амилангүй шахуу, амяа татаад (почти не дыша, затаив дыхание): Шаргай тэрэ гэрэйнгээ зүүн тээнь тогтоод, амилангүй тооной шагнаархажа захалба (Д. Батожабай).