ТОДХОР

юум. н. 1) заяанай үйлэ, муу үйлэ, гай, гэм (роковое несчастье): Энэ тодхор сагаалхын тулада хамаг һэнэгтэй дасангуудай ламанар ба зиндаа ехэтэй хамбанар Һаса морилжо, хорин үдэрэй уншалга хэхэнь сохом һэн (Д. Батожабай); тодхор зоболон (гү, али толхи, үйлэ, тулай) гай, муу үйлэ, шоро (неприятности): – Яаһан тодхор толхи толгой дээрэмнай бууба гээшэб! (Ц.-Б. Бадмаев); Хэдэн һүни унтангүй доёмхорһон нойроо бусалгажа байгаандань, хоёр һарын саана тэрэнэй хуби заяанда ямар тодхор үйлэ тохёолдоо һэм гэжэ гэдэргээ бусая (З. Гомбожабай); Эгээл иимэ тодхор тулай Цырма абгайе дайража, газар мүргүүлээ һэн даа (Ц. Цыжипова); үдэрэй тодхор һанагдаагүйгөөр болоһон муу үйлэ, тодхор, хохидол (внезапно случившееся несчастье): – Яагаашье харатай юумэ гээшэб, яаха болоо гээшэбибди. Үдэрэй тодхор дайраа гээшэл даа (Х. Намсараев); 2) шэлж. һаад, һаалта, хашалан (преграда, препятствие, незадача): Ямаршье докторгүйгөөр боро аргаяа хэхэдэнь, тэрэнь туһа бэшэ тодхор боложо, хаа-яа эндэһээ сэхэ больницада орохо ушар тохёолдодог (Ц.-Ж. Жимбиев); тодхор болоходо уршаг болоходоо, урагшагүйдэхэдөө (к несчастью): Тодхор гү, али талаан болоходо, Галсанай оложо мордоһон морин нюрган дээрээ шубуу һуулгаагүй, соол эмниг азарга байшоо (Д. Батожабай); тодхорто орохо (гү, али дайралдаха) муу үйлэдэ дайрагдаха, уршагта орохо (попадать в неприятную ситуацию): Цыремпил тэрэ хүнэйнгөө хойноһоо дахасалдан ябаха зуураа, тугаарайхидаал адли хүниие баһа дайража, тодхорто ороно аа гүб гэжэ хүнэй забһараар ехэл нарилан ябана (Х. Намсараев); Харин аягань уруугаа хаража унаа хадаа муугай тэмдэг: олзо омоггүй ябахаһаа гадна ямар нэгэ тодхорто дайрагдажа болохо (Б. Санжин, Б. Дандарон); тодхор татаха (гү, али шэрэхэ, табиха) һаад ушаруулха, һаалта болохо (быть помехой, создавать проблему): Харин мүнөө тэдэнэй хажуугаар доторһоомнай, хори буряадаймнай дундаһаа, тодхор татаашад гараба (Б. Санжин, Б. Дандарон); Энэтнай тодхор шэрэхэһээ ондоо туһа хэхэ хүн бэшэ гээшэ (Б. Мунгонов); – Өөртөөл тодхор табижа ябадаг, зоболонтойл хүн гээшэ хаш даа (С. Цырендоржиев); 3) бусадта хэһэн алдуу дутагдал, гэм, зэмэ (вина): – Ажаябадалдаа азагүйдээшэмни шинии тодхор, ши намда хохидол асарааш! (Д.-Д. Дугаров); – Энээнэй тодхороор Залма бидэ хоёр жэлһээ үлүү саг соо зобохын муухайгаар зобообди (Б. Санжин, Б. Дандарон); ○ гай, гэнэ, ёро, осол, тойбо, тулай, түбэг, түйд, уршаг, үйлэ, һаад, һүйд гэжэ үгэнүүдтэй парн. хэрэгл.