ТОДО

1. тэмд. н. 1) эли, тоб гэмэ, тодорхой, һайнаар харагдаһан гү, али дуулдаһан, мэдэрэгдэһэн (ясный, явный, отчётливый, очевидный): Удабашьегүй огторгойн сагаан толон зүүн хойгуур хаяаржа, одо мүшэд улам тодо болон, ялагашалдан байба (Х. Намсараев); тодо һонор а) эли, һайнаар дуулдаһан (отчётливый): Тэрэл үдэр би түрүүшынхеэ Бальжидые хараа һэм, хараашьеб гэжэ даа, сээжын гүнзэгыһөө гараһан ямаршьеб номгохон, тодо һонор абяаень түрүүшынхиеэ соносоо һэм гээ һаа бүришье зүбтэй болохо (А. Жамбалдоржиев); б) ойлгомжотой, тодорхой (точный, понятный): Һургагшанар үдэр бүри һэлгэн ерэжэ заахадаа, Должоной фермэ дээрэ байхадаа ойлгожо мэдэжэ ядадаг шухала зүйлнүүдтэ тодо һонор харюу тайлбари үгэдэг байба (Ц. Дон); тодо абяан һайнаар, тодорхойгоор дуулдаһан абяан (отчётливый звук): Тэдэнэр һүниин абяануудта һонороор шагнаархахадаа, горхоной шол-шол урдахаһаа бэшэ тодо абяа сонособогүй (Ц. Цырендоржиев); тодо бэшэ аялганууд хэлэ шэнж. элеэр дуулдадаггүй аялганууд (неясные гласные): тодо бэшэ аялгануудые бэшэхэ дүрим; 2) зүб, үнэн, мүн, ойлгосотой, бодото (точный, верный, конкретный): Энэ хүгшэнэй үхэр адуулжа ябахыень хараа һаа, иимэ тодо үгэнүүдые хэлэжэ шадаха гэжэ һанахаар бэшэ һэн (Ж. Тумунов); тодо һонор хараа бодол холын хараа бодол (чёткая перспектива); тодо мэдээнүүд лабтай, бодото, найдамтай, алдуугүй мэдээнүүд (точные, достоверные сведения): Шнелль Мария Яковлевна тэрээн тухай тобшо, тодо мэдээнүүдые суглуулаад дансалжархёо гэжэ ойлгобо (А. Ангархаев); ○ тобтой, эли гэжэ үгэнүүдтэй парн. хэрэгл.; 2. юум. нэрын удхаар хэрэгл. тогтонижон тохорһониинь, элирхэй хараа (ясность, чёткость): Тогтомол тодонь хэрэгтэй байна; 3. наречи элеэр, тоб гэмээр (ясно, очевидно): тодо үгүүлхэ; тодо соностохо элеэр, һайнаар дуулдаха (отчётливо слышаться).