ТАХЯА

1. юум. н. охор хушуутай, тархиингаа орой дээрэ улаан залаатай, хушуун дороо монсогтой, ниидэжэ шададаггүй тэжээбэри шубуун (курица): Томо тосхоной энэ тэрэ үзүүртэ бүри олон тахяа боложо байжа, хэмнай шанга хоолойтойб гэжэ боосолдоһондол, хоолой хашан, олон ондоо хоолойгоор хангюурдабад даа (Б. Мунгонов); тахяа галуу гэрэй тэжээбэри шубууд (домашняя птица): Тиигээд лэ хүндэ ямбын түлөө үшөө дахин баяр хүргөөд, дала мянган нохойнуудта хусуулан, тэрээгүүр ябаһан тахяа галуудые тэһэ дайруулхаяа һанан, үргэн хашааһаа хатаралдан гарабад (Ч. Цыдендамбаев); эрэ (гү, али азарга) тахяа тахяагай эрэнь (петух): Мүнөөхи зоболонто эрэ тахяа хахир хоолойгоор хашхаржа, далинуудаа арбагашуулжа, иишэ тиишээ эрид годиржо ябаад, үбгэн Бүхэ зүнтэг нохой хоёрһоо тэрьедэбэ (Б. Мунгонов); – Тиигэжэ хүлигдөөд байхадамни, эзэмнай азарга тахяа шэнги согсогонон, хажуудамни ерэжэ, нюуртамни пиласа нёлбоод … гэбэ (Б. Санжин, Б. Дандарон); түрүүшын тахяагай дуугартар үглөөгүүр болотор, петухуудай дуугартар (до первых петухов); тахяагай хуугайлха абяан эрэ тахяануудай үглөөгүүр нэгэ доро хашхаралдаха абяан (петушиная разноголосица); ◊ эрэ тахяа болохо һүрхэйтэхэ, эрэ доргон болохо (держать себя надменно, петушиться): – Ши намайе айлгаха гэжэ эндэ эрэ тахяа боложо, һагсалзажа байна гээшэ гүш? (Х. Намсараев); 2. элирх. үүргээр хэрэгл. тахяа мэтэ, тахяадли (подобный курице): Мүнөө болотор Арданиие обёороогүй хэбэр үзүүлжэ һууһан Яабагшан мэтэр обхолзоод, тахяа һохор нюдөө зангидан үзүүрлэбэ (М. Осодоев).