ҮРГЭЛЖЭ

1. наречи 1) байнгүй, тогтонгүй, таһалгаряагүйгөөр, зогсолтогүйгөөр, болингүйгөөр, ходо, хойно хойноһоо, удаа дараагаар, һубаряад (постоянно, беспрерывно, всегда): Энэ үедэ Хара Шарайтын муухан хара гэрэй үрхөөр гал улаабхижа, олон хүн гэртэ газаа һүндэлнэ хэбэртэй, үүдэниинь үргэлжэ хаагдана, нээгдэнэ (Х. Намсараев); үргэлжэ тэсэхэ тэсэжэл байха, тэсэбэриеэ алдахагүй (без конца терпеть); үргэлжэ ташуурдаха удаа дараагаар ташуураар гуядан шабхадаха (то и дело стегать кнутом лошадь); үргэлжэ нэгэ зүг руу нюдөө табиха ходо нэгэ тээшээ харажал байха (всё время смотреть в одну сторону); нэгэл юумэ үргэлжэ дабтаха нэгэл юумэ ходо хэлэжэл байха, хэды дахин дабтаха (беспрерывно повторять одно и то же); хүнэй үргэлжэ ябажа байдаг зам ходо хүнэй ябадаг зам (оживлённая дорога); үргэлжэ мяхан дээрэ hууха, үргэлжэ мяхаар байха ганса мяхан дээрэ байха, мяханһаа ондоо юумэ эдихэгүй (питаться только мясом); үргэлжэ хүдэлхэ а) зогсонгүй байра һуурияа һэлгэхэ (непрерывно двигаться); б) нэгэл газарта ажал хэжэ байха (постоянно работать); 2) бүхыдэнь, бүхэлеэр, юугээршье һэлгэгдэнгүйгөөр (сплошь): Заал соо үргэлжэ ханыень эзэлһэн ялагар тологор, шэллэмэл шкафууд (С. Цырендоржиев); үргэлжэ хабтагайгаар бүхыдэнь хабтагайгаар, нэлэнхыгээр (сплошь, сплошняком); үргэлжэ шулуутай харгы бүхыдөө шулуурхаг, хуу шулуун харгы, олон шулуутай харгы (сплошь усеянная камнями дорога); 2. тэмд. н. 1) хүжэ, хүлхэ, сула, нэлэнхы, забһаргүй, һубаряа (сплошной, цельный): Тэндэ түмэр харгын станци, депо гэхэ мэтэ нилээдгүй ехэ барилганууд үбэлшье, зуншье үргэлжэ уурал утаагаар бүрхөөгдэжэ байха юм (Х. Намсараев); үргэлжэ манан а) хүжэ, үдхэн манан (сплошной туман, стена тумана); б) шэлж. хүшэр байдал (бытовые трудности): Үгытэй ядуу байдалайнь гуринха муухай жабар тархи соогуурнь айхабтар хүсэтэйгөөр мушхаржа, үргэлжэ ехэ манан сооһоо зүгөө оложо гарахань бэрхэтэй шэнги һанагдаха юм (М. Осодоев); үргэлжэ ой (модон) хүжэ ой, хүлхэ, таляангүй ой (сплошной лес): Нарһата нюрга һэтэлжэ гараад, үргэлжэ ехэ ойн соорхойн захада морёо байлгажа, һарабшалан байжа харасагааба (М. Осодоев); үргэлжэ хада ууланууд һубаряа ууланууд, шэлэнүүд (горная гряда); үргэлжэ хара мяхан – сайха ялайха юушгүй сула, нэгэшье өөхэгүй мяхан (голое мясо – ни блёстка жира); үргэлжэ түмэрөөр хэhэн конструкци гагнагдаагүй, шудхамал түмэрөөр хэһэн юумэн (цельнометаллическая конструкция); үргэлжэ хубсаhан сээжэ түрии хоёрыень бүхэлеэрнь эсхэһэн, оёһон хубсаһан, хүүртиг үмдэн хоёрые холбоһон хубсаһан (комбинезон); үргэлжэ томо зохёол удхаар гүнзэгы томо бүтээл (цельный, монументальный труд); 2) хубилжа хүдэлдэггүй, байнга, тогтууритай, таһалдалгүй, зогсолтогүй, таһалгаряагүй (непрерывный, беспрестанный); үргэлжэ бороо зогсолтогүй ороһон, унжагайрһан бороо, убһаг бороо (непрерывный дождь): Хоёр хоногой үргэлжэ бороо соо Жамгановай взводой траншейнүүдые малтажа, пулемётно уурхайнуудые түхеэржэ, землянка барижа дүүргээд байхада, бороо сэлмэжэ, һалхитайшье һаа, наратай үдэр болобо (Ж. Тумунов); үргэлжэ альга ташалга удаан замхаагүй альга ташалга (несмолкаемые аплодисменты); 3) бүхэли, бүхы, бүгэдэ, бүтэн (целый, весь); үргэлжэ зондо суутай бүхы зондо мэдээжэ (всем известный): Үргэлжэ зондо суутай болошоһон үгытэй Бодинсын үүсэ үбэлэй хахадта дууһаал һэн бэзэ (Х. Намсараев); үргэлжэ үдэр хүдэлхэ бүхэли үдэр ажаллаха (работать весь день); үдэр hүнигүй үргэлжэ үдэр һүниие һэтэ (день и ночь напролёт); үргэлжэ намар бүхэли намар (всю осень); 4) нэгэ саарһаар, буталагдаагүй, бутархай бэшэ (целою купюрой, крупный); үргэлжэ зуун түхэриг нэгэ саарһаар зуун түхэриг (сто рублей целою купюрой, сторублёвая бумажка, сотенная); үргэлжэ болгуулха бутархай мүнгэ нэгэ саарһаар болгохо (обменивать на крупные мелкие деньги); 3. дах. ү. бүхэли, бүтэн (подряд, напролёт; весь, целый): Үдэр һүни үргэлжэ / Эд, малаар арьбажахын ёһые бү бүтээ (Э.-Х. Галшиев); үдэр үргэлжэ хүдэлхэ бүхэли үдэр хүдэлхэ (работать целый день); арбан үдэр үргэлжэ арбан үдэр таһалгаряагүйгөөр (десять дней подряд); саг үргэлжэ ходо, зогсонгүй (постоянно): Ойн шиигтэй агаар, газаагуурнь шааян урдадаг хадын горход, саг үргэлжэ хүгжэм татадаг шубуудай дуун булта холилдон, Аламжын зүрхэндэ гашуудал асарһан шэнги болоно (Д. Батожабай); үе үргэлжэ үеһөө үедэ (из поколения в поколение).