ҮРГҮҮЛХЭ I

үйлэ ү., идх. залог 1) дээшэнь болгуулха, бодхоолгохо (заставлять поднять): Сарнуудай ябадал дундаа хахалагдаадүй газарай хагда хэлээрээ догоодон орёогоод абахадань, Ханда эбэрдээ-ооһороо угзаран, тэдэнэй толгой дээшэнь үргүүлнэ (Г.-Д. Дамбаев); 2) дээшээ болгогдохо, бодхоогдохо (быть поднятым, подниматься): Баяр гэнтэ баабайтаяа уулзажа, шэрүүн хасартань үрүүлэн таалуулаад, бүхы буряад үхибүүдтэл адли эсэгынгээ гараар үргүүлэн мориной оройдо гарахадаа, тэнгэридэ хүрэһэн юумэдэл, амшытараа энеэн һууна (Ц.-Ж. Жимбиев); 3) үбшэн, наһатай, өөрөө юумэ хэжэ шадахагүй болоһон үбгэд хүгшэдэй хүнөөр харууһалагдаха, адуулуулха (быть обеспеченным уходом, напр. на старости лет – со стороны детей, внуков, родни и т.д.): Үбгэнэйнгөө хотоёо муудажа, залуугаар, таби шахажа ябатараа үхэхэдэнь гомдожо уйлаа һэн, харин мүнөө одоошье хүбүүгээ хүн болгожо, бэеэ үргүүлхэ бэритэй болобоб гэжэ баярлаһаниинь энэ! (Д. Эрдынеев); Хүбүүтэ хүн бэридээ үргүүлхэ, басагата хүн хүрьгэндөө үргүүлхэ (Оньһ. ү.); 4) бурхадта гү, али дайдын эзэдтэ архи гү, али ондоо шэнгэн зүйл сасуулха, барюулха, сэржэмдүүлхэ, сэржэмдэхые гуйха (просить п однести сэржэм брызганьем или опрыскиванием): Теэд сэржэм наншад үргүүлхэ мэтын жаа жэжэ хэрэгэй болоходо, нютагай зон энэ бандида хандадаг һэн (Ц. Шагжин).