ҮНЭР I

юум. н. 1) хамараар мэдэрэгдэдэг бодосой шанар, хангал (запах): Зулгааг ута нарһадай шобхо оройнууд зунай аалин һэбшээндэ найгалзажа, шэлбүүһэ мүшэрэй, ургы сэсэгэй, дабирхайн үнэр хамар сорьён анхилна (М. Осодоев); үнэр танар хамараар мэдэрэгдэдэг бодосой шанар, хангал (запах): Гэр соонь уни бутарма халуун, утаа уняар манаржа, хүншүү хюрбаһанай үнэр танар тунажа, хахама болоно (Ц. Дон); үнэр абаха үнэр мэдэрхэ, таниха (чувствовать запах): Багша тамхинай үнэр абажа, уур сухалаа хүрэһэндөө, үльмы дээрээ үндэгэд гэхэ зуураа шабиингаа зууһан юумые ходо татан абажа, пеэшэн руу хаян харааба (Ц.-Ж. Жимбиев); хурса үнэр шороб, шанга үнэр (сильный, острый запах): Амтатай бообо тоһондо шарахадань, хүршэ һууһан ламын хашаа хүрэтэр тоһоной хурса үнэр гарадаг һэн (Д. Батожабай); үнэр орохо муухай үнэр гаргажа эхилхэ (начинать пахнуть): үнэр ороhон загаһан; хэншүүгэй үнэр дүрэнги юумэнэй үнэр (гарь, чад); бухалшаhан үнэр үзэлэй муухай үнэр, үжэнгирэй хоротой уурал (вонь, миазмы); 2) шэлж. һайниие хүсэлгэ, һайн һанаан, һайхан сэдьхэл, һэшхэл һэбээ (человечность, совесть); хүнэй үнэргүй хүн һэшхэл һэнгэргүй, убайгүй, эшэргүй хүн (бессовестный человек, хам).