ҮНДЭҺЭ(Н) II

Н) 1. юум. н. ниитэ хэлэн, нютаг дэбисхэр, эдэй засагай ажабайдал, соёл г.м. дээрэ үндэһэлжэ бии болоһон хүнүүдэй түүхэтэ нэгэдэл, яhатан, угсаатан (национальность, нация); үндэhэ яhатан (гү, али яһан) угсаатан (национальность): Яахадаа бидэ Дотор Монголтоёо ниилэхэ эрхэгүй болонобибди, нэгэ үндэһэ яһатан аад? (С. Норжимаев); Шажан мүргэлөөрөө, үндэһэ яһаараа тон ондоо байгаашье һаа, ямар эбтэй тааража һууна гээшэбибди (Ц. Шагжин); үндэhэ яhатанай түлөөлэгшэд элдэб угсаатанай түлөөлэгшэд (представители национальностей): Yргэн дэлюун, баян дэлгэр оронойнгоо олон үндэһэ яһатанай түлөөлэгшэдтэй суг һураһан юм (Б.-М. Жигжитов); үндэhэ яhатанай илгаа (гаргалга) хүн зониие арһанайнь үнгөөр илган газаашалалга, яһа баримталалга (расовая дискриминация): Баримтануудые хараад байхада, Монгол гүрэнэй ударидагшад үндэһэ яһанай илгаа оройдоо гаргадаггүй байһан байна (Ш.-Н. Цыденжапов); 2. тэмд. н. яhатанай, арадай (национальный): Соёлой байшангай газаа томоһоо томо түүдэг носоогдожо, хүнүүд тэрээниие дүхэриглэн тойрожо, үндэһэн наадан ёохороо нахис-хотос хатаржа оробод (Б. Шойдоков); үндэhэн хэлэн яhатанай, угсаатанай хэлэн (национальный язык): Зүүн Буряадташье тэрэмнай баһал һанаһанда хүрэтэр дэлгэрээгүй, үндэһэн хэлэн дээрээ гарадаг журнал, газетэнүүдээшье нэлэнхы олоороо абажа уншахаяа болиһон байнабди (Л. Шагдаров); үндэhэн соёл яhатанай соёл (национальная культура): Үндэһэн соёлойнгоо түлөө шуһа мяхаараа орохо хүнүүд аймагуудта хүдэлхэдөө энэ шухала хэрэгые хүгжөөхын түлөө оролдохо гэжэ партимнай найдана ха юм даа (Д. Эрдынеев); үндэhэн буряад уран зохёол буряад арадай уран зохёол (бурятская национальная литература).