ҮМХИ

1. тэмд. н. 1) хуушаржа, муудажа һэрхигэр болоһон, соорхой (гнилой, ветхий): Үдэшэһөө хойшо шааяжа ороһон бороогой уһа гэрэйнь нүхэ солоохой болошоһон үмхи дээбэри баринагүй бшуу (Б. Санжин, Б. Дандарон); Үтэлһэн мориной урал хара, үмхи хуһанай гол хара, өөнтэг хүнэй һанаан хара, өөдэгүй эрын хэрэг хара (Оньһ. ү.); үмхи хуушан бүхэ бэхи бэшэ, муудаһан, һэрхигэр (ветхий, гнилой): Хүсэтэй шиираг Хара Паромон ойроо байһан үбгэнэй мүрэһөө татаад, үндэр хоозол дээрэ һуулгахадаа, үмхи хуушан дэгэлэйнь дала мүрые түгдэ татажархиба (Ч. Цыдендамбаев); үмхи шүдэн түгсэг болоһон шүдэн (гнилые зубы): Хэндэшье иимэ эридээр хэлүүлжэ үзөөгүй ламбагай гэлыжэ, үмхи шара шүдэнүүдээ саб зуугаад, занаһаар үгы болон тонилоо һэн (Ц.-Д. Хамаев); 2) шэлж. һаланги, һандарһан, мүхэжэ унаһан (разложившийся); ◊ үмхи яһан болохо хүгшэрхэ, үбгэрхэ, үтэлхэ (стареть, дряхлеть): Үтэлжэ, үмхи яһан болоошье һаа, хүгшэнэй зүрхэ сэдьхэл уйдаха гашуудахые, урмашаха хүхихые алдаагүй зандаа бшуу (С. Цырендоржиев); 2. юум. н. хуушаржа, муудажа, зөөлэржэ һэрхииһэн бодос, бутархай (гниль, труха): Газаа тээһээнь иимэ модые һүхөөр тоншоходо, доторхи үмхинь доошоо адхардаг (Ж. Тумунов).