ҮЛЭГШЭН

юум. н. 1) эмэ амитан (самка животного): Тиигээд айлшанаа мордохуулжа газаашаа гарахадаа, Баярмаа гэрэйнгээ гэшхүүр дороһоо шара үлэгшэнэй нарай гүлгэдэй нэгыень абажа һарбайба (Ц.-Ж. Жимбиев); үлэгшэн баабгай аха эмэ баахалдай (медведица); үлэгшэн шоно эмэ шоно (волчица): Баруун шэлэдэ үлэгшэн шоно улижа, хүйтэн агаар шэшэрүүлбэ (Д.-Д. Дугаров); үлэгшэн нохой эмэ нохой (сука): Ута улаан хүхэ һанжуулһан тэжэгэр ехэ гэдэһэтэй үлэгшэн нохой хоёр-гурба удаа һаб-һоб гээд, тэргыень үндэжэ үзөөд, саашаа ябашаба (Ч. Цыдендамбаев); 2) хараал. хара золиг, бузар гэргэн (сука, стерва): Тэрэл үлэгшэн эмэ Дугарыемнай бэе тээшээ татажа абаашаһан байха, сохом мэдэнэб (Б. Мунгонов); хара (гү, али хүхэ) үлэгшэн, үлэгшэн эмэ хара золиг (сука, стерва): – Хара үлэгшэн, хэлэ гэнэм! – гэжэ байжа хахир дээрээ хахир хоолойгоор Балма хашхарна (Д. Батожабай); – Тиигээд хажуугаарнь гулваае ши алааш гэхэнь юуб, хүхэ үлэгшэншни (Х. Намсараев); – Ходоро шобторо татуулхаб, хүлеэжэ байгаарайлши, үлэгшэн эмэ (Б. Мунгонов); үлэгшэнэй гүлгэн муу золиг, муухай золиг (сучонок): – Бү шаша, үлэгшэнэй гүлгэн! – гэбэ Жоржоо (Ц. Шагжин).