ҮГЫТЭЙ

1. тэмд. н. ядуу, мүнгѳѳр, элдэб хүрэнгѳѳр тулюур, юушьегүй, юумэгүй, гойр годли (бедный, неимущий): Энэ хүнэй хэлэһэн үгэ сооһоо гүнзэгы удхатай уран сэсэн бодол бэдэрхэ гээшэ үгытэй хүнэй сүүмхэ сооһоо алтан монетэ бэдэрһэндэл гээшэ ха (Ч. Цыдендамбаев); Y гытэй хүн туһалааша, үншэн хүн хайрлааша (Оньһ. ү.); Y гытэй хүн үльгэршэ, үншэн хүн дууша (Оньһ. ү.); үгытэй ядуу (гү, али яндан, хооһон) шадалгүй хооhон, юушьегүй, мүнгөөр, зөөрёор тулюур (бедный): Гансал алтан наран хүн зониие илгангүй, элшэ гэрэлээрээ үгытэй ядуу арад зониие жэгнэн дулаасуулдаг, өөгшөөдэг (Ц. Шагжин); Үгытэй яндан Сэдүүгэй хүбүүн, үни холын угтай тугтай, ара үбэртэ алдар нэрэеэ дуулдаһан үнэр баян Бадма абгайн нэрэ түрые эбдэһэн хухалһанаа зүб ябадал гэхэ байна гүш? (Х. Намсараев); Үбгэ эсэгэ үгытэй хооһон байһан юм гэхэ, түрэһэн эсэгэ баһа тиимэ, би үгытэйб, дутаха ядаха юумэ үдэр бүхэндэ гаражал байха (Х. Намсараев); үгытэй үйлсэ ядуу зоной ажаһуудаг үйлсэ (бедняцкая улица): Бээжэнэй нэгэ уйтан, үгытэй үйлсөөр ябажа ябатарни, бүлэг бузар зон нэгэ басаганда хүсөөрөө орожо байба (Ц. Цырендоржиев); 2. юум. н. үгытэй хүн (бедняк): Зөөреэр дүүрэн баян болбошье, / Үгытэйнүүдые бү баһамжала (Э.-Х. Галшиев); 3. хамтын падеждэ байһан ерээдүй сагай причаститай гү, али гэһэн удхатай байдаг (употр. с прич. буд. вр. в совм. п. выражает то ли…, то ли…; не то…, не то…; почти): Тэрээнэй хажуугаар арба хүрэхэтэй үгытэй үхэрнүүдэй айхабтар хүшэрөөр инсаглалдан, тэсхылдэжэ хэбтэхэнь харагдана (Х. Намсараев); харагдахатай үгытэй обёорхоор бэшэ, нюдэндэ торосогүй (едва заметный, неприметный): Хүбүүнэй хасарта харагдахатай үгытэй нэгэ заахан мэнгэ обёоржорхибо (З. Гомбожабай); мүнгэмни хүрэхэтэй үгытэй мүнгэмни дутажашье болохо (денег у меня в обрез).