ҮЕР I

юум. н. хуурай байдаг газарнуудай ехээр хура бороо ороһонһоо, саһанай хайлаһанһаа, хаалта далангай сүмэрһэнһөө нэмэгдэһэн уһанда абталга, у h анай эрьеhээ халилга, ехэ уһан, ехэ у h анай аюул (половодье, разлив реки; наводнение): Тиихэдэхи үер тухай, яажа тэрэ үерые дабаһан тухайнь, энэ үерые яажа өөһэдөө дабажа байһанаа баһа бодоно (С. Ангабаев); үер лай (гү, али тодхор) у h анай эрьеhээ халиһанһаа болоһон гай тодхор, аюул, оһол (наводнение как катаклизм): Тиихэдэ болоһон үертэ минии аба илагдаа, тэрэ үер тодхор татаһан, колхозой хэдэн морин арилһан юм, тиигэжэ абамниш тэрэ үерөөр абаашагдаа (С. Ангабаев); үер уһан (гү, али мухаряан) у h анай эрьеhээ халилга, ехэ уһан (наводнение): Үргэн талын дундуур үер уһанай хойно үлэһэн ехэ бага сөөрэмүүдые харан, энэ үерэй хэһэн һандарал усадхаха хүсэлтэй ябанад (Ц.-Ж. Жимбиев); Энэ һүүлшын һарада үһээрхэг байжа, үер мухаряан боложо, хара булангирынь сагаан хөөһөөр салгидан саашална (Ц.-Ж. Жимбиев); үертэ абтаха (гү, али абтагдаха) ехэ у h ан доро орохо (заливаться, затопляться): – Хонинһоо байха, хүмнайшье үертэ абташаха байба бшуу! (А. Ангархаев); – Гарма, шинии абатай үбһэндэ тиихэдэ суг ябахадаа, иимэ баһа үертэ абтагдаһан байгаабди (А. Ангархаев); үерэй татаха (гү, али бууха) нэмэгдэһэн уһанай хэмжээндээ орохо (спадать – о наводнении, половодье): Бургааһанай мүшэр һалаануудта хуушан хагда, лай буртаг баригдан тогтошоод байһаар багсаахада, Химниин үер татажа эхилээ хэбэртэй (Д.-Д. Дугаров); Үер үдэшэлэн тээшэ бага буубашье, үшөөл хүсэрхэһэн зандаа (А. Ангархаев); уулын үер уула хадаһаа бууһан ехэ уһан (горный поток); хабарай үер хабарай һайрам (весенний паводок).