ҮБЭЛЭЙ

тэмд. н. үбэлдэ хабаатай, үбэлэй хаһын, үбэл болоһон (зимний): Хабшал хүндые уруудаһан түргэн урадхалта, тунгалаг хүйтэн уһатай горхониинь мүнөөшье үбэлэй хүйтэндэ булигдангүй, зарим газартаа харзалан урдана (Б. Санжин, Б. Дандарон); үбэлэй амаралта үбэлдөө амардаг үе (зимние каникулы): Студентнэр үбэлэй амаралтада гаража, оронойнгоо элдэб городуудта һуража байһан хүбүүд, басагад гэртээ – Улаан-Үдэеэ бусабад (С. Цырендоржиев); үбэлэй дэгэл зузаан дотортой, дулаан дэгэл (зимнее пальто): Байраһаа гараха дээрээ яаража мэгдэжэ, сугтаа байдаг нэгэ нүхэрэйнгөө хүрхигэр уужам аад, зуд хүндэ үбэлэй дэгэл үмдэжэ орхиһоноо һая мэдэжэ, сэдьхэлдээ үлэ мэдэг бэеэ наада харана (Ц. Дон); үбэлэй нюрган (гү, али нюур) үбэлэй саг, ехэ хүйтэнэй үе (зимняя пора, зимний сезон, зима); үбэлэй амисхал (гү, али уур) оролго үбэлэй эхин (начало наступления зимних холодов); үбэлэй наран һүргүй, дулаа үгэдэггүй наран (зимнее солнце): Үбэлэй наран нилээдгүй тонгойгоод, нюдыень ёлгоодуулан, сэхэ урдаһаань хүйтэн шэгтэйгээр ялсайна (Б. Мунгонов); үбэлэй наранай тэхэрилгэ эгээ хүйтэн болоhоной hүүлээр үдэрэй ута боложо эхилэлгэ (зимнее солнцестояние, 21–22 декабря); үбэлэй байра үбэлдөө малаа байлгадаг дулаан байра (зимовьё для животных): Уданшьегүй Наран хүндын наана, харгын хойто хажууда ойрохон Базарсадын Бүтэдмаагай отарын үбэлэй байранууд дарайлдан харагдаба (Б. Мунгонов); үбэлэй хурьгад үбэлэй сагта түрэһэн хурьгад (родившиеся зимою ягнята).